ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Le-soat Liau
Date: 2009-11-04 09:56:12
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
Re: Re: [tgb] ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-04 10:07:26
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: RE: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lah-jih Siau
Date: 2009-11-04 13:00:30
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf Of **Lau
Seng-hian
**Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To:
台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Bu gi-ian
Date: 2009-11-04 15:20:49
lesoat pengan
kiakhi goa chengli e chuliau houli cho chhamkho
bugiian 2009.11.04
----- Original Message -----
From: Le-soat Liau
To:
Sent: Wednesday, November 04, 2009 9:56 AM
Subject: [tgb] ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Chheng-kau tai-ke:
?
?Lan leh chiah e koe-chi?
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
?
Lesoat
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: 周定邦
Date: 2009-11-04 15:45:54
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message -----
From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf Of **Lau
Seng-hian
**Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To:
台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si
ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah
e koe-chi
ma e-tang liau-li
cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e
siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-04 16:06:10
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message -----
From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf Of **Lau
Seng-hian
**Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To:
台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si
ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah
e koe-chi
ma e-tang liau-li
cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e
siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Kei TADA
Date: 2009-11-04 16:36:20
Goa bong-khoaN tak-e teh tho-lun, kam-kak goa ma ai kong."Pian-tiau" liau, na u lang thak te 7 siaN, ma u lang thak te 3 siaN,An-ne "goan-tiau" kho-leng si te 5 siaN.Ai koh khah khak-jin e to-si,thak te 7 siaN e lang si-m-si ka te 5 siaN e morpheme pian-tiau liau it-poaN long thak te 7 siaN?thak te 3 siaN e lang si-m-si ka te 5 siaN e morpheme pian-tiau liau it-poaN long thak te 3 siaN?TADA2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: RE: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lah-jih Siau
Date: 2009-11-04 18:49:50
公視新聞「阿公阿媽節,只紀念無放假 。」 按呢講敢著? 蕭平治
-----Original Message----- From: [mailto:] On Behalf Of Kei TADA Sent: Wednesday, November 04, 2009 4:36 PM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Goa bong-khoaN tak-e teh tho-lun, kam-kak goa ma ai kong.
"Pian-tiau" liau, na u lang thak te 7 siaN, ma u lang thak te 3 siaN,
An-ne "goan-tiau" kho-leng si te 5 siaN.
Ai koh khah khak-jin e to-si,
thak te 7 siaN e lang si-m-si ka te 5 siaN e morpheme pian-tiau liau it-poaN long thak te 7 siaN?
thak te 3 siaN e lang si-m-si ka te 5 siaN e morpheme pian-tiau liau it-poaN long thak te 3 siaN?
TADA
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Hak-khiam TiuN
Date: 2009-11-04 19:05:18
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。Hak-khiam2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-04 22:12:29
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui
Paiwan kah Bunun lai e.
何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne
受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944
台南市中正路1號
----- Original Message -----
From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From: [mailto:] On Behalf Of
Lau Seng-hian
Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1
个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Hak-khiam TiuN
Date: 2009-11-04 22:59:36
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。 2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-04 23:40:43
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann
倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê
借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki
(童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā
是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê
誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui
Paiwan kah Bunun lai e.
何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底
lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne
受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944
台南市中正路1號
----- Original Message -----
From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From: [mailto:] On Behalf
Of
Lau Seng-hian
Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê
頭 1
个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Bu gi-ian
Date: 2009-11-05 08:31:46
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN > > Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui > Paiwan kah Bunun lai e. > 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 > > Hak-khiam > > 2009/11/4 Lau Seng-hian : > > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī > > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 > > lóng > > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 > > tsit-ê > > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā > > 有。 > > > > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 > > án-ne > > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 > > > > Bóng 參考。 > > > > > > > > 2009/11/4 周定邦 > >> > >> Ta̍k-ke hó : > >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, > >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, > >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. > >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) > >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. > >> Bóng chham-khó. > >> > >> Chiu Teng-pang 周定邦 > >> 國立台灣文學館 研究典藏組 > >> TEL:06-221-7201#2204 > >> FAX:06-222-4944 > >> 台南市中正路1號 > >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) > >> > >> ----- Original Message ----- > >> From: Lah-jih Siau > >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' > >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM > >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 > >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 > >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 > >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 > >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 > >> 罔參考。 > >> 蕭平治 > >> ________________________________ > >> From: [mailto:] On Behalf > >> Of > >> Lau Seng-hian > >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM > >> To: 台語網 > >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 > >> > >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī > >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap > >> 漳腔轉第 7 > >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 > >> > >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê > >> 頭 1 > >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 > >> > >> > >> > >> 2009/11/4 Le-soat Liau > >>> > >>> Chheng-kau tai-ke: > >>> > >>> Lan leh chiah e koe-chi > >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" > >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? > >>> > >>> Lesoat > >>> > >> > >> > >> > >> -- > >> Lau, Seng-hian > >> > >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > >> > >> > >> > >> -- > >> Lau, Seng-hian > >> > >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > >> > >> >> > >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
>
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Le-soat Liau
Date: 2009-11-05 09:32:11
Tai-ke peng-an
Chin to-sia che ui chin-poe theh-kiong khoaN-hoat.
Ma kam-sia Bu sian-siN e chu-liau. M-koh,
【鳳梨】[hōng-lâi]「pineapple」果水名:酸甘甜可口;其葉親像鳳羽而得名。一曰:王梨。
im si "hong7-lai5"??
U-lang an-ne kong?
Goan si kong "ong5-lai5". Eng-kai pian na te-5-siaN--e long si piantiau cho te-7-siaN.
Lesoat 11.05
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann
倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā
是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底
lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf
Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Le-soat Liau
Date: 2009-11-05 09:37:18
Chin sit-le.
Si "chian-poe" m-si "chin-poe".
Lou-lat.
Lesoat
2009/11/5 Le-soat Liau
Tai-ke peng-an
Chin to-sia che ui chin-poe theh-kiong khoaN-hoat.
Ma kam-sia Bu sian-siN e chu-liau. M-koh,
【鳳梨】[hōng-lâi]「pineapple」果水名:酸甘甜可口;其葉親像鳳羽而得名。一曰:王梨。
im si "hong7-lai5"??
U-lang an-ne kong?
Goan si kong "ong5-lai5". Eng-kai pian na te-5-siaN--e long si piantiau cho te-7-siaN.
Lesoat 11.05
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann
倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā
是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底
lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf
Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-05 10:11:08
巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN > > Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui > Paiwan kah Bunun lai e. > 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 > > Hak-khiam > > 2009/11/4 Lau Seng-hian : > > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī > > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 > > lóng > > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 > > tsit-ê > > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā > > 有。 > > > > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 > > án-ne > > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 > > > > Bóng 參考。 > > > > > > > > 2009/11/4 周定邦 > >> > >> Ta̍k-ke hó : > >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, > >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, > >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. > >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) > >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. > >> Bóng chham-khó. > >> > >> Chiu Teng-pang 周定邦 > >> 國立台灣文學館 研究典藏組 > >> TEL:06-221-7201#2204 > >> FAX:06-222-4944 > >> 台南市中正路1號 > >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) > >> > >> ----- Original Message ----- > >> From: Lah-jih Siau > >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' > >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM > >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 > >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 > >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 > >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 > >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 > >> 罔參考。 > >> 蕭平治 > >> ________________________________ > >> From: [mailto:] On Behalf > >> Of > >> Lau Seng-hian > >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM > >> To: 台語網 > >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 > >> > >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī > >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap > >> 漳腔轉第 7 > >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 > >> > >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê > >> 頭 1 > >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 > >> > >> > >> > >> 2009/11/4 Le-soat Liau > >>> > >>> Chheng-kau tai-ke: > >>> > >>> Lan leh chiah e koe-chi > >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" > >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? > >>> > >>> Lesoat > >>> > >> > >> > >> > >> -- > >> Lau, Seng-hian > >> > >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > >> > >> > >> > >> -- > >> Lau, Seng-hian > >> > >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > >> > >> >> > >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
>
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Bu gi-ian
Date: 2009-11-05 11:47:00
seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu ,
(che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin-
che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang
liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek
phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke
long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi
gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap ,
chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat
lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM
Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au
choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham
choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u
mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long
m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si
hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang
long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te
tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji
!
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho
ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji
chiah-tioh , i-bian hoan-lang-
khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
**From:**
Lau Seng-hian
**To:** 台語網
**Sent:** Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
**Subject:** [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
[http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 2009/11/4 Hak-khiam TiuN > > Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui > Paiwan kah Bunun lai e. > 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 > > Hak-khiam > > 2009/11/4 Lau Seng-hian : > > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī > > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 > > lóng > > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 > > tsit-ê > > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā > > 有。 > > > > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 > > án-ne > > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 > > > > Bóng 參考。 > > > > > > > > 2009/11/4 周定邦
>> >> Ta̍k-ke hó : >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. >> Bóng chham-khó. >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> TEL:06-221-7201#2204 >> FAX:06-222-4944 >> 台南市中正路1號 >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> ----- Original Message ----- >> From: Lah-jih Siau >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> 罔參考。 >> 蕭平治 >> ________________________________ >> From: [mailto:] On Behalf >> Of >> Lau Seng-hian >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> To: 台語網 >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap >> 漳腔轉第 7 >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê >> 頭 1 >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >>> >>> Chheng-kau tai-ke: >>> >>> Lan leh chiah e koe-chi >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >>> >>> Lesoat >>> >> >> >> >> -- >> Lau, Seng-hian >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> -- >> Lau, Seng-hian >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
>
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lim
Date: 2009-11-05 13:00:35
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message -----
From: Bu gi-ian
To: Lau Seng-hian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu ,
(che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin-
che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang
liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek
phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke
long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi
gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap ,
chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat
lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message -----
**From:**
Lau
Seng-hian
**To:** Bu gi-ian
**Cc:** 台語網
**Sent:** Thursday, November 05, 2009 10:11
AM
**Subject:** Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si
ong7-lai5
巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au
choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham
choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti
tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si
ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si
kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi
!
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te
tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e
bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho
ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji
chiah-tioh , i-bian hoan-lang-
khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
**From:**
Lau Seng-hian
**To:** 台語網
**Sent:** Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
**Subject:** [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
[http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
> 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 > lóng > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 > tsit-ê > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā > 有。 > > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 > án-ne > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 > > Bóng 參考。 > > > > 2009/11/4 周定邦 >> >> Ta̍k-ke hó : >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. >> Bóng chham-khó. >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> TEL:06-221-7201#2204 >> FAX:06-222-4944 >> 台南市中正路1號 >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> ----- Original Message ----- >> From: Lah-jih Siau >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> 罔參考。 >> 蕭平治 >> ________________________________ >> From: [mailto:] On Behalf >> Of >> Lau Seng-hian >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> To: 台語網 >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap >> 漳腔轉第 7 >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê >> 頭 1 >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >>> >>> Chheng-kau tai-ke: >>> >>> Lan leh chiah e koe-chi >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >>> >>> Lesoat >>> >> >> >> >> -- >> Lau, Seng-hian >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> -- >> Lau, Seng-hian >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
>
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-05 14:17:54
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai
----- Original Message -----
From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak) 2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su ! 4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê
借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治
From: [mailto:] On Behalf
Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê
頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-05 15:14:33
本來我對 tsit-ê 題目無啥興趣,ta̍k-ê 直直講「閩南」是糞埽國民黨發明--ê 侮辱性字詞,我 mā 無想就相信,m̄-koh kah 若 ta̍k-ê 對 tsit-ê 詞 tsiah-ni̍h-á 敏感,規氣 hō͘o 我 tsit-ê 非中文系出身--ê 來做 1 个簡單 ê 文本考證。
Tshiau-tshuē 台灣文獻叢刊 電子資料庫 ê 結果,「閩南」1 詞有走出 210 筆 ê 結果!!!意思就是:uì 清國時代、日本時代,tsit-ê 詞就已經出現 tī 文獻內底--a。
上 ē-kha hia 我有選幾段 á hō͘ ta̍k-ê bóng 參考。
最後,請放心,我以後猶原 ē 細膩,講「福建」、「Holo」,bē thiau-kang 用「閩南」。
以上!
多謝!
---------------
/臺灣文獻叢刊/九四 劍花室詩集/外集之一/冬夜讀史有感
閩南突兀起延平,報國忘家熱血傾。據地雄才爭鷺島,開天偉力闢鯤溟。卅年賜姓心存漢,再世降王痛絕明。兩度北征功半挫,誰從滄海覓神鯨!
**/臺灣文獻叢刊/一一三 重修臺灣縣志/卷十三 藝文志(一)/賦/臺灣賦 王必昌 **
合閩南與粵北,冒厲禁以爭趨.保聚教誨,亟藉良謨.
**/臺灣文獻叢刊/二0八 雅堂文集/卷二/雜記/文開書院記 **
當沿海之不願遷界,張蒼水尚書以書招鄭氏乘機取閩南,並遺徐、王、沈、辜諸公力勸成功;
/臺灣文獻叢刊/二一六 臺灣輿地彙鈔/臺灣隨筆
廈門距海澄三十餘里,迆南則為金門,皆海之歧流所經,閩南藩維之最衝者也。
**/臺灣方志/一六0 噶瑪蘭廳志/卷二(中) 職官/政績 **
仝卜年,號诙南,山西平陸人.嘉慶十六年進士,分發廣東,移任閩南.所在鋤奸剔弊,百廢俱舉.
/臺灣文獻叢刊/九 蠡測彙鈔/海外寓賢考 鮚埼亭蒼水傳云:「成功喪敗之餘,思取臺灣以休士,公以書挽,不聽。當海濱之民不願遷界,復招成功乘機取閩南…..
/臺灣文獻叢刊/一四 平臺紀略/康熙六十年五月 ** 浙閩總督覺羅滿保聞臺陷,念廈門為控制臺灣咽喉,閩南**沿海根本重地,不可不親行彈壓,以定人心,為進取恢復之計。
**/臺灣文獻叢刊/二0 臺陽筆記/珊瑚樹記 **
辛丑年三月,余筮仕閩南,私心竊喜曰:斯可以窮耳目之觀矣。
/臺灣文獻叢刊/六四 臺灣詩乘/臺灣詩乘卷五 ** 『金陵直搗力原優,轉瞬閩南**失五州。遺恨不從諸將計,崇明借箸有奇謀』(崇明伯甘輝請直搗金陵,王弗從)。
2009/11/5 Lau Seng-hian
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai
----- Original Message -----
From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak) 2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su ! 4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê
借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治
From: [mailto:] On Behalf
Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê
頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-05 15:53:20
《台灣教會公報》內底 ê 摘錄,mā hō͘ ta̍k-ê 參考(原底是傳統白話字,有翻寫--過),因為數量真濟,ē-kha kan-taⁿ 取小小 ê tsi̍t 部份。
===出現「閩南」===
聖誕樹ê來歷 卷期:第501卷 1926/12 頁數:13 (對閩南聖會報摘錄)
當耶穌出示tī伯利恆ê時,信上帝ê人攏m̄知聖誕是甚物事。…………..
洪金先生的天路歷程 卷期:第732號 1949/12 頁數:14 「23坐飛機閣去--lah,有閩南的教會請伊聖誕節前轉--去通計劃明年的工。」「閣去廈門--lah ò͘?」「是--lah,佇 鼓浪嶼。樓梯崎崎,請勻仔行。」
===出現「閩南語」===
增補聖詩50首的介紹
卷期:第840號 1958/12 頁數:14
這首詩的作者現在咱毋知是啥人。詩詞是對閩南語聖詩提--出來,也無寫甚物人做--的。若是對這首詩的信仰方面看,(1789-1871)寫的。伊是英國聖公會聖詩作者,是一个熱心的基督徒。
專論:啥事禁止台灣人使用台灣話的聖經
卷期:第857號 日期:1960/5 頁數:13 毋若一般的社會按呢,連廣播電台的閩南語播音員所講的台灣話也是按呢…..
**篇名:讀「咱的白話字」所感 **
卷期:第1019、1020號合刊 1967/12 頁數:17 咱的父母話就是閩南語,就是咱中華民國的方言,現時遍佈佇東南亞佮世界逐所在,也是真重要的語言。
2009/11/5 Lau Seng-hian
本來我對 tsit-ê 題目無啥興趣,ta̍k-ê 直直講「閩南」是糞埽國民黨發明--ê 侮辱性字詞,我 mā 無想就相信,m̄-koh kah 若 ta̍k-ê 對 tsit-ê 詞 tsiah-ni̍h-á 敏感,規氣 hō͘o 我 tsit-ê 非中文系出身--ê 來做 1 个簡單 ê 文本考證。
Tshiau-tshuē 台灣文獻叢刊 電子資料庫 ê 結果,「閩南」1 詞有走出 210 筆 ê 結果!!!意思就是:uì 清國時代、日本時代,tsit-ê 詞就已經出現 tī 文獻內底--a。
上 ē-kha hia 我有選幾段 á hō͘ ta̍k-ê bóng 參考。
最後,請放心,我以後猶原 ē 細膩,講「福建」、「Holo」,bē thiau-kang 用「閩南」。
以上!
多謝!
---------------
/臺灣文獻叢刊/九四 劍花室詩集/外集之一/冬夜讀史有感
閩南突兀起延平,報國忘家熱血傾。據地雄才爭鷺島,開天偉力闢鯤溟。卅年賜姓心存漢,再世降王痛絕明。兩度北征功半挫,誰從滄海覓神鯨!
**/臺灣文獻叢刊/一一三 重修臺灣縣志/卷十三 藝文志(一)/賦/臺灣賦 王必昌 **
合閩南與粵北,冒厲禁以爭趨.保聚教誨,亟藉良謨.
**/臺灣文獻叢刊/二0八 雅堂文集/卷二/雜記/文開書院記 **
當沿海之不願遷界,張蒼水尚書以書招鄭氏乘機取閩南,並遺徐、王、沈、辜諸公力勸成功;
/臺灣文獻叢刊/二一六 臺灣輿地彙鈔/臺灣隨筆
廈門距海澄三十餘里,迆南則為金門,皆海之歧流所經,閩南藩維之最衝者也。
**/臺灣方志/一六0 噶瑪蘭廳志/卷二(中) 職官/政績 **
仝卜年,號诙南,山西平陸人.嘉慶十六年進士,分發廣東,移任閩南.所在鋤奸剔弊,百廢俱舉.
/臺灣文獻叢刊/九 蠡測彙鈔/海外寓賢考 鮚埼亭蒼水傳云:「成功喪敗之餘,思取臺灣以休士,公以書挽,不聽。當海濱之民不願遷界,復招成功乘機取閩南…..
/臺灣文獻叢刊/一四 平臺紀略/康熙六十年五月 ** 浙閩總督覺羅滿保聞臺陷,念廈門為控制臺灣咽喉,閩南**沿海根本重地,不可不親行彈壓,以定人心,為進取恢復之計。
**/臺灣文獻叢刊/二0 臺陽筆記/珊瑚樹記 **
辛丑年三月,余筮仕閩南,私心竊喜曰:斯可以窮耳目之觀矣。
/臺灣文獻叢刊/六四 臺灣詩乘/臺灣詩乘卷五 ** 『金陵直搗力原優,轉瞬閩南**失五州。遺恨不從諸將計,崇明借箸有奇謀』(崇明伯甘輝請直搗金陵,王弗從)。
2009/11/5 Lau Seng-hian
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai
----- Original Message -----
From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak) 2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su ! 4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê
借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治
From: [mailto:] On Behalf
Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê
頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Bu gi-ian
Date: 2009-11-05 16:51:09
Taike pengan
1.約48冬前有一個原住民的女歌手kah我講話的時,講起in厝邊一個某乜人如何如何,我應伊講,這寡人享樂過多所致,伊趕緊插嘴講,伊m7是人ne7,是kah我共款-的!斯當時有原住民無ka7家己無當做是人。50冬後的今仔日,台灣人啊!現此時你將家己當做甚麼?
2.人就是人,kah狗無相仝,m7是今仔日叫做番仔狗,bin-a-chai 叫做土狗仔,隨在人chhui-chhiau 就會使,愛會記得,各族群攏有家己的尊嚴。
3.清朝講咱的祖先是番,日本人嘛講番,天主教kah 基督教的早期文獻記載,嘛有出現真濟有番字,這類的文獻較濟貓仔毛,問題是咱kah現此時的所謂原住民欲接受boh?
Bugiian 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944 台南市中正路1號
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf OfLau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-05 17:16:29
Ta̍k-ê 好:
我 mā 提供我 ê 看法 hō͘ ta̍k-ê 參考:
-
咱講 ê 話叫啥物名,咱講叫做「台語、台灣話」,tse 是咱 ê 權利,我 mā 贊成,所以,關係「閩南」、「福建」ê 討論,是 khiā tī 社會語言學對語言、方言分類,kap 語言 tī 全世界分佈 ê 角度來講--ê,「台語」基本上 kap 廈門話、漳州話、菲律賓福建話 ē 通,所以 lóng 是福建話內底 ê 方言。
-
咱 ê 族群總是需要 1 个名,請問咱 beh 按怎 ka 號名,若有 1 工,咱 thang 好親像 Hak-ka kap 原住民成立 1 个行政委員會,咱 kám ē-tàng 直接叫做「台灣委員會」iah 者是「台灣人委員會」??? 按呢 ē siuⁿ 過好笑--無? Ta̍k-ê thang 想。
-
關係「名詞」ê 「價值 kuân 低」,咱 m̄-thang 永永 lóng 用「別人 ê 角度、別人 ê 規則」來思考! 若有考據,應該 ē 知「閩」--字內底 ê「虫」,其實是「蛇」,是南方百越民族神聖 ê 圖騰,咱若 kan-tann khiā tī 中國中原中心「龍」ê 思考,當然 ē 感覺「龍 khah 貴氣,蛇真低路」,問題是:當咱按呢想 ê 時,就已經去中著 in 漢沙文中心 ê 暗毒--ah!!!
我舉 2 个例來說明 tsit 款「píng-liàn 轉(『顛覆』)」ê 思考:
有 1 个廈門人林建輝,我問伊講:「Lín kám 無感覺人用"閩"字對 lín 無尊重?」 結果伊 ìn 我講:「Bē--ah!阮是"蛇ê傳人",kap in hiah-ê ”龍ê傳人" 無仝款!阮為阮 ê 文化、語言 kap 傳統感覺驕傲!」
是--ah!「蛇 khah 低路,龍 khah 高貴」kám m̄ 是北方漢人 ê 價值觀,是按怎咱 ài 趁 in ê 價值觀去思考?中國 ê 歷史,是戰贏 ê 人 teh 書寫、闡釋--ê,黃帝戰贏蚩尤,所以歷史上蚩尤是魔鬼、是歹人,黃帝 kap 龍 ê 圖騰得著美化 kap 地位,是講…in 北仔人 ê 規則,南方人 kám tio̍h 一定 ài hiù--in???
我 koh 有 1个 Pangcah (Amis) ê 朋友號做 Nakao Eki,伊不時 mā tī 伊 ê blog 頂 kuân 用「番」tsit-ê 字,因為伊 mā 知影 tsit-ê 策略操作,伊 ě 講:「Tio̍h--ah!阮就是番(帶風神 ê 語氣),阮番 tsiah 無親像『白浪』--leh!!!」
若準福建「百越」ê 語言 kap 文化是咱台灣語言 kap 文化 ê 1 部份,我 ē khah ài 跳出中原中心 ê 思考,自然 tik,咱無因為別人 ê phìⁿ-siùⁿ teh 感覺艱苦,是 in m̄-tio̍h!咱對咱 ê 傳統 kap 圖騰,只有榮光、無感覺有任何 ê 必要 tio̍h 畏見笑!!!
2009/11/5 Bu gi-ian
Taike pengan
1.約48冬前有一個原住民的女歌手kah我講話的時,講起in厝邊一個某乜人如何如何,我應伊講,這寡人享樂過多所致,伊趕緊插嘴講,伊m7是人ne7,是kah我共款-的!斯當時有原住民無ka7家己無當做是人。50冬後的今仔日,台灣人啊!現此時你將家己當做甚麼?
2.人就是人,kah狗無相仝,m7是今仔日叫做番仔狗,bin-a-chai 叫做土狗仔,隨在人chhui-chhiau 就會使,愛會記得,各族群攏有家己的尊嚴。
3.清朝講咱的祖先是番,日本人嘛講番,天主教kah 基督教的早期文獻記載,嘛有出現真濟有番字,這類的文獻較濟貓仔毛,問題是咱kah現此時的所謂原住民欲接受boh?
Bugiian 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944 台南市中正路1號
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf OfLau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Kei TADA
Date: 2009-11-05 17:56:36
Han-ji u 3 e in-sou: Heng, im, gi."Ban" hit-ji e heng u "choa". "Ban" hit-ji e im kap "Holo" long bo koan-he. "Ban" hit-ji e gi(i-su) u khi-si.Holo-chok e totem si "choa". Kap "Ban" hit-ji Han-ji bo tit-chiap e koan-he. Han-ji kan-taN chhai-iong choa e heng nia-nia. I e im kap gi long bo kap Holo-chok u koan-he.Sou-i goa iau-goan chan-seng khong-gi "Ban" e mia-chheng. Hoan-tui Han-ji e su-kho.TADA2009/11/5 Lau Seng-hian :
Ta̍k-ê 好:
我 mā 提供我 ê 看法 hō͘ ta̍k-ê 參考:
咱講 ê 話叫啥物名,咱講叫做「台語、台灣話」,tse 是咱 ê 權利,我 mā 贊成,所以,關係「閩南」、「福建」ê 討論,是 khiā tī 社會語言學對語言、方言分類,kap 語言 tī 全世界分佈 ê 角度來講--ê,「台語」基本上 kap 廈門話、漳州話、菲律賓福建話 ē 通,所以 lóng 是福建話內底 ê 方言。
咱 ê 族群總是需要 1 个名,請問咱 beh 按怎 ka 號名,若有 1 工,咱 thang 好親像 Hak-ka kap 原住民成立 1 个行政委員會,咱 kám ē-tàng 直接叫做「台灣委員會」iah 者是「台灣人委員會」??? 按呢 ē siuⁿ 過好笑--無? Ta̍k-ê thang 想。
關係「名詞」ê 「價值 kuân 低」,咱 m̄-thang 永永 lóng 用「別人 ê 角度、別人 ê 規則」來思考! 若有考據,應該 ē 知「閩」--字內底 ê「虫」,其實是「蛇」,是南方百越民族神聖 ê 圖騰,咱若 kan-tann khiā tī 中國中原中心「龍」ê 思考,當然 ē 感覺「龍 khah 貴氣,蛇真低路」,問題是:當咱按呢想 ê 時,就已經去中著 in 漢沙文中心 ê 暗毒--ah!!!
我舉 2 个例來說明 tsit 款「píng-liàn 轉(『顛覆』)」ê 思考:
有 1 个廈門人林建輝,我問伊講:「Lín kám 無感覺人用"閩"字對 lín 無尊重?」 結果伊 ìn 我講:「Bē--ah!阮是"蛇ê傳人",kap in hiah-ê ”龍ê傳人" 無仝款!阮為阮 ê 文化、語言 kap 傳統感覺驕傲!」
是--ah!「蛇 khah 低路,龍 khah 高貴」kám m̄ 是北方漢人 ê 價值觀,是按怎咱 ài 趁 in ê 價值觀去思考?中國 ê 歷史,是戰贏 ê 人 teh 書寫、闡釋--ê,黃帝戰贏蚩尤,所以歷史上蚩尤是魔鬼、是歹人,黃帝 kap 龍 ê 圖騰得著美化 kap 地位,是講…in 北仔人 ê 規則,南方人 kám tio̍h 一定 ài hiù--in???
我 koh 有 1个 Pangcah (Amis) ê 朋友號做 Nakao Eki,伊不時 mā tī 伊 ê blog 頂 kuân 用「番」tsit-ê 字,因為伊 mā 知影 tsit-ê 策略操作,伊 ě 講:「Tio̍h--ah!阮就是番(帶風神 ê 語氣),阮番 tsiah 無親像『白浪』--leh!!!」
若準福建「百越」ê 語言 kap 文化是咱台灣語言 kap 文化 ê 1 部份,我 ē khah ài 跳出中原中心 ê 思考,自然 tik,咱無因為別人 ê phìⁿ-siùⁿ teh 感覺艱苦,是 in m̄-tio̍h!咱對咱 ê 傳統 kap 圖騰,只有榮光、無感覺有任何 ê 必要 tio̍h 畏見笑!!!
2009/11/5 Bu gi-ian
Taike pengan
1.約48冬前有一個原住民的女歌手kah我講話的時,講起in厝邊一個某乜人如何如何,我應伊講,這寡人享樂過多所致,伊趕緊插嘴講,伊m7是人ne7,是kah我共款-的!斯當時有原住民無ka7家己無當做是人。50冬後的今仔日,台灣人啊!現此時你將家己當做甚麼?
2.人就是人,kah狗無相仝,m7是今仔日叫做番仔狗,bin-a-chai 叫做土狗仔,隨在人chhui-chhiau 就會使,愛會記得,各族群攏有家己的尊嚴。
3.清朝講咱的祖先是番,日本人嘛講番,天主教kah 基督教的早期文獻記載,嘛有出現真濟有番字,這類的文獻較濟貓仔毛,問題是咱kah現此時的所謂原住民欲接受boh?
Bugiian 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Hak-khiam TiuN
Date: 2009-11-05 20:27:01
Seng-hian hiaN:Li e-tang khi chhoe chu-liau lai cheng-beng lun-tiam, an-ne chin ho. U-e tai-chi khak-sit bo chhin-chhiuN it-poa-lang sou siuN e an-ne. M-koh, "Ban-lam" kah "Ban-lam-gi", "Ban-lam-lang" si bo-kang e su, be-tang kong u Ban-lam sou-i tioh u Ban-lam-gi, Ban-lam-lang. Boe-a chit 2 e long si khah-boe-a e hoat-beng, ti 1950-60 ni-tai cho-iu, li chhoe e chu-liau ma-si an-ne. Ki-sit goa kam-kak khah tiong-iau e si SeN-mia e chu-lang an-choaN siuN, tioh-si seN-mia-khoan 姓名權、Beng-mia-khoan 命名權. Goan hak-hau pou-hun hau-khu poaN-khi Ti-pun hia, chit-tiau kio-cho Si-kang-lou 西康路, goa tioh bat kian-gi hak-hau ka kai-cho Ho-kang-lou.Goa e ki-tit Gou Siu-le sian-siN u chit phiN bun-chiuN u kong-tioh Ban-lam-gu, Ho-lo-oe kah Tai-oan-oe chia e mia-chu e iu-lai, in-siong-tiong i ma kong Ban-lam-gi si KMT e hoat-beng, Jit-pun si-tai bo an-ne kong.Leng-goa, 王甫昌《當代台灣社會的族群想像》u kong-tioh Ban-lam-lang kah Ban-lam-gu e iu-lai. http://www.scribd.com/doc/15087139/0408社會中的人們如何分類族群,在時間上的變化相當大 「閩南人」 這個詞出現至今不到三十年。 清朝時有意義的分類是泉州人、 漳州人 (而分類械鬥的原因多半是現實利益的衝突,與捍衛族群的文化無關)。日 治時期則是將人群分類為 「祖籍福建」 「祖籍廣東」 和 ,人們相對於 「內地人」 將 自己視為 「本島人」 (但日常生活中仍然有許多的族群區分)。 「閩南語」 而 , 是國民政府為了將 「台灣話」 貶抑為方言而創造出來的名詞。 等到族群想像出 現後,才將使用閩南語的人稱為閩南人。(24-30)Hak-khiam 2009/11/5 Lau Seng-hian :
《台灣教會公報》內底 ê 摘錄,mā hō͘ ta̍k-ê 參考(原底是傳統白話字,有翻寫--過),因為數量真濟,ē-kha kan-taⁿ 取小小 ê tsi̍t 部份。
===出現「閩南」===
聖誕樹ê來歷 卷期:第501卷 1926/12 頁數:13 (對閩南聖會報摘錄) 當耶穌出示tī伯利恆ê時,信上帝ê人攏m̄知聖誕是甚物事。…………..
洪金先生的天路歷程 卷期:第732號 1949/12 頁數:14 「23坐飛機閣去--lah,有閩南的教會請伊聖誕節前轉--去通計劃明年的工。」「閣去廈門--lah ò͘?」「是--lah,佇 鼓浪嶼。樓梯崎崎,請勻仔行。」
===出現「閩南語」===
增補聖詩50首的介紹 卷期:第840號 1958/12 頁數:14 這首詩的作者現在咱毋知是啥人。詩詞是對閩南語聖詩提--出來,也無寫甚物人做--的。若是對這首詩的信仰方面看,(1789-1871)寫的。伊是英國聖公會聖詩作者,是一个熱心的基督徒。
專論:啥事禁止台灣人使用台灣話的聖經 卷期:第857號 日期:1960/5 頁數:13 毋若一般的社會按呢,連廣播電台的閩南語播音員所講的台灣話也是按呢…..
篇名:讀「咱的白話字」所感 卷期:第1019、1020號合刊 1967/12 頁數:17 咱的父母話就是閩南語,就是咱中華民國的方言,現時遍佈佇東南亞佮世界逐所在,也是真重要的語言。
2009/11/5 Lau Seng-hian
本來我對 tsit-ê 題目無啥興趣,ta̍k-ê 直直講「閩南」是糞埽國民黨發明--ê 侮辱性字詞,我 mā 無想就相信,m̄-koh kah 若 ta̍k-ê 對 tsit-ê 詞 tsiah-ni̍h-á 敏感,規氣 hō͘o 我 tsit-ê 非中文系出身--ê 來做 1 个簡單 ê 文本考證。
Tshiau-tshuē 台灣文獻叢刊 電子資料庫 ê 結果,「閩南」1 詞有走出 210 筆 ê 結果!!!意思就是:uì 清國時代、日本時代,tsit-ê 詞就已經出現 tī 文獻內底--a。
上 ē-kha hia 我有選幾段 á hō͘ ta̍k-ê bóng 參考。
最後,請放心,我以後猶原 ē 細膩,講「福建」、「Holo」,bē thiau-kang 用「閩南」。
以上!
多謝!
---------------
/臺灣文獻叢刊/九四 劍花室詩集/外集之一/冬夜讀史有感 閩南突兀起延平,報國忘家熱血傾。據地雄才爭鷺島,開天偉力闢鯤溟。卅年賜姓心存漢,再世降王痛絕明。兩度北征功半挫,誰從滄海覓神鯨!
/臺灣文獻叢刊/一一三 重修臺灣縣志/卷十三 藝文志(一)/賦/臺灣賦 王必昌 合閩南與粵北,冒厲禁以爭趨.保聚教誨,亟藉良謨.
/臺灣文獻叢刊/二0八 雅堂文集/卷二/雜記/文開書院記 當沿海之不願遷界,張蒼水尚書以書招鄭氏乘機取閩南,並遺徐、王、沈、辜諸公力勸成功;
/臺灣文獻叢刊/二一六 臺灣輿地彙鈔/臺灣隨筆
廈門距海澄三十餘里,迆南則為金門,皆海之歧流所經,閩南藩維之最衝者也。
/臺灣方志/一六0 噶瑪蘭廳志/卷二(中) 職官/政績 仝卜年,號诙南,山西平陸人.嘉慶十六年進士,分發廣東,移任閩南.所在鋤奸剔弊,百廢俱舉.
/臺灣文獻叢刊/九 蠡測彙鈔/海外寓賢考 鮚埼亭蒼水傳云:「成功喪敗之餘,思取臺灣以休士,公以書挽,不聽。當海濱之民不願遷界,復招成功乘機取閩南…..
/臺灣文獻叢刊/一四 平臺紀略/康熙六十年五月 浙閩總督覺羅滿保聞臺陷,念廈門為控制臺灣咽喉,閩南沿海根本重地,不可不親行彈壓,以定人心,為進取恢復之計。
/臺灣文獻叢刊/二0 臺陽筆記/珊瑚樹記 辛丑年三月,余筮仕閩南,私心竊喜曰:斯可以窮耳目之觀矣。
/臺灣文獻叢刊/六四 臺灣詩乘/臺灣詩乘卷五 『金陵直搗力原優,轉瞬閩南失五州。遺恨不從諸將計,崇明借箸有奇謀』(崇明伯甘輝請直搗金陵,王弗從)。
2009/11/5 Lau Seng-hian
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lim
Date: 2009-11-05 22:18:41
kan-tan kong, bo Ban-lam-lang ka-ki kong in si ban-lam-lang, kong ban-lam-gi. an-ni.
Ia chiu-si long-si goa-lang leh kong ou kong peh.
Chit ma u TOL kong bo-ai hong kong si Ban-lam-lang, TOO ma bo-ai hong kong si BLG nia-nia.
"Bun-hian", long si kiong-pek-chia sou-cho e a.
"Ban-lam" e-sai si sou-u Han-ji thak-choe "Ban" e sou-chai. …..
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944 台南市中正路1號
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf OfLau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lim
Date: 2009-11-05 22:32:34
Koan-i te 2 tiam, Goa e i-kian si, hia--e ui-oan-hoe long si ke-e. In-ui pun-lai cheng-hu ki-kou tioh ai siat-hoat cheng-ka Kok-bin e heng-hok chiah tioh, m-koan i si siaN-mih chok e.
Te 3 tiam, E-MNG-LANG e le, m-bat hong kio-choe "Ban-lam-lang"…. Na-si i-keng u bin-chok chu-chu, e chu-sin, e chu-koan, tong-jian bo bun-toe, bin-chok sin-oe, chu-ngou i-sek long e-sai teng-sin kai-soeh. "Ban" i kong si choa, kap "Liong" bo-kang, che kam m-si kap lan chia koh u lang leh kong I si "Long te chhoan-jien" kang-khoan?? Goa e i-su tioh-si, chiu-sng si chin-chiaN in jin-ui Choa khah kiau-ngou, khah chu-sin, ma choat-tui m-si "Ban" chit-chiong hou-mia. Ma si eng in Ka-ki e oe lai kong chiah si kiau-ngou.
Hit e Pangcah lang kong "hoan" kan-na si tui lan chit-chiong "hoan lang" kong nia, in ma-si tui in ka-ki kong "PANGCAH".
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian ; 台語網 ; 林裕凱 ; 林裕凱
Sent: Thursday, November 05, 2009 5:16 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Ta̍k-ê 好:
我 mā 提供我 ê 看法 hō͘ ta̍k-ê 參考:
-
咱講 ê 話叫啥物名,咱講叫做「台語、台灣話」,tse 是咱 ê 權利,我 mā 贊成,所以,關係「閩南」、「福建」ê 討論,是 khiā tī 社會語言學對語言、方言分類,kap 語言 tī 全世界分佈 ê 角度來講--ê,「台語」基本上 kap 廈門話、漳州話、菲律賓福建話 ē 通,所以 lóng 是福建話內底 ê 方言。
-
咱 ê 族群總是需要 1 个名,請問咱 beh 按怎 ka 號名,若有 1 工,咱 thang 好親像 Hak-ka kap 原住民成立 1 个行政委員會,咱 kám ē-tàng 直接叫做「台灣委員會」iah 者是「台灣人委員會」??? 按呢 ē siuⁿ 過好笑--無? Ta̍k-ê thang 想。
-
關係「名詞」ê 「價值 kuân 低」,咱 m̄-thang 永永 lóng 用「別人 ê 角度、別人 ê 規則」來思考! 若有考據,應該 ē 知「閩」--字內底 ê「虫」,其實是「蛇」,是南方百越民族神聖 ê 圖騰,咱若 kan-tann khiā tī 中國中原中心「龍」ê 思考,當然 ē 感覺「龍 khah 貴氣,蛇真低路」,問題是:當咱按呢想 ê 時,就已經去中著 in 漢沙文中心 ê 暗毒--ah!!!
我舉 2 个例來說明 tsit 款「píng-liàn 轉(『顛覆』)」ê 思考:
有 1 个廈門人林建輝,我問伊講:「Lín kám 無感覺人用"閩"字對 lín 無尊重?」 結果伊 ìn 我講:「Bē--ah!阮是"蛇ê傳人",kap in hiah-ê ”龍ê傳人" 無仝款!阮為阮 ê 文化、語言 kap 傳統感覺驕傲!」
是--ah!「蛇 khah 低路,龍 khah 高貴」kám m̄ 是北方漢人 ê 價值觀,是按怎咱 ài 趁 in ê 價值觀去思考?中國 ê 歷史,是戰贏 ê 人 teh 書寫、闡釋--ê,黃帝戰贏蚩尤,所以歷史上蚩尤是魔鬼、是歹人,黃帝 kap 龍 ê 圖騰得著美化 kap 地位,是講…in 北仔人 ê 規則,南方人 kám tio̍h 一定 ài hiù--in???
我 koh 有 1个 Pangcah (Amis) ê 朋友號做 Nakao Eki,伊不時 mā tī 伊 ê blog 頂 kuân 用「番」tsit-ê 字,因為伊 mā 知影 tsit-ê 策略操作,伊 ě 講:「Tio̍h--ah!阮就是番(帶風神 ê 語氣),阮番 tsiah 無親像『白浪』--leh!!!」
若準福建「百越」ê 語言 kap 文化是咱台灣語言 kap 文化 ê 1 部份,我 ē khah ài 跳出中原中心 ê 思考,自然 tik,咱無因為別人 ê phìⁿ-siùⁿ teh 感覺艱苦,是 in m̄-tio̍h!咱對咱 ê 傳統 kap 圖騰,只有榮光、無感覺有任何 ê 必要 tio̍h 畏見笑!!!
2009/11/5 Bu gi-ian
Taike pengan
1.約48冬前有一個原住民的女歌手kah我講話的時,講起in厝邊一個某乜人如何如何,我應伊講,這寡人享樂過多所致,伊趕緊插嘴講,伊m7是人ne7,是kah我共款-的!斯當時有原住民無ka7家己無當做是人。50冬後的今仔日,台灣人啊!現此時你將家己當做甚麼?
2.人就是人,kah狗無相仝,m7是今仔日叫做番仔狗,bin-a-chai 叫做土狗仔,隨在人chhui-chhiau 就會使,愛會記得,各族群攏有家己的尊嚴。
3.清朝講咱的祖先是番,日本人嘛講番,天主教kah 基督教的早期文獻記載,嘛有出現真濟有番字,這類的文獻較濟貓仔毛,問題是咱kah現此時的所謂原住民欲接受boh?
Bugiian
2009.11.05
----- Original Message -----
**From:**
Lau Seng-hian
**To:** 台語網
**Sent:** Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
**Subject:** [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai----- Original Message -----
From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak) 2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su ! 4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查...若有影是 bangworale...beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉... 另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
[http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。 [http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8](http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8) 鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。 [编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。 2009/11/4 Lau Seng-hian : > 莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。 > > 是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann > 倚 ê 語詞。 > > 我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê > 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki > (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā > 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。 > > 咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê > 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 > > > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN
>> >> Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui >> Paiwan kah Bunun lai e. >> 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 >> >> Hak-khiam >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī >> > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 >> > lóng >> > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 >> > tsit-ê >> > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā >> > 有。 >> > >> > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 >> > án-ne >> > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 >> > >> > Bóng 參考。 >> > >> > >> > >> > 2009/11/4 周定邦 >> >> >> >> Ta̍k-ke hó : >> >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, >> >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. >> >> Bóng chham-khó. >> >> >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> >> TEL:06-221-7201#2204 >> >> FAX:06-222-4944 >> >> 台南市中正路1號 >> >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> >> >> ----- Original Message ----- >> >> From: Lah-jih Siau >> >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> >> 罔參考。 >> >> 蕭平治 >> >> ________________________________ >> >> From: [mailto:] On Behalf >> >> Of >> >> Lau Seng-hian >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> >> To: 台語網 >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap >> >> 漳腔轉第 7 >> >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 >> >> >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê >> >> 頭 1 >> >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >> >>> >> >>> Chheng-kau tai-ke: >> >>> >> >>> Lan leh chiah e koe-chi >> >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >> >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >> >>> >> >>> Lesoat >> >>> >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> > > > > > -- > Lau, Seng-hian > > ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > > > >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lim
Date: 2009-11-05 22:50:16
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944 台南市中正路1號
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf OfLau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-05 23:18:00
裕凱兄:
你呵咾 ê 部份我 m̄ 知 beh 按怎回應,簡單講:我無少年--a,講 khah 歹聽--leh,tī 我 ê 年歲就已經 the̍h 著博士 ê 人 that 倒街(huân-se 你就是其中 1 个),ah 我 tann 是啥? 1 个無 tshàu 無 siâu ê 學生 niā-niā,beh 有啥成就,阿婆--a 生囝--lah!
「閩」有歧視 ê 意思--無? Ta̍k-ê 講有,án-ne 我了解,m̄ 管客觀來講是有 iah 無,橫直咱有權決定 ka-tī 族群 ê 名,按呢,咱就大聲講 bē-giàn 用「閩」,親像:Inuit khah 早 hőng 叫做「Eiskimo」,in 講歹聽,in 講 he 是「食生肉 ê 人」ê 意思,所以 in beh 叫做 Inuit,tann in 就叫做 Inuit。
Tann khah 大 ê 問題有兩項:你講「文獻」lóng 是強迫者所造--ê,按呢文獻 lóng 無價值--a?若 koh-khah 使極步,咱 kám beh 講:「文字」掌握 tī leh 權力者手頭,「教育/知識」mā 是權力者所控制,beh 想 kah 按呢,有影咱 lóng teh 做 gōng khang-khuè,m̄-thang koh 繼續--a,kám 有影?
Beh kā 世間人分做「有權力」、「受壓迫」兩種,老實講,親像咱受過高等教育、領固定薪水、有厝 thang tuà、有 lui thang 去街 á 消費、有閒 thang tshit-thô--ê,其實 khah sîng 是「有權力 ê 壓迫者」--neh,上無 mā 是「tiām-tshuì tiām 舌 ê 壓迫者共犯」,若 beh 按呢分,咱有影 tio̍h 徹底改變現此時身軀邊 ê lóng 總,咱 kám 做 ē 得到?
第二點,若是咱 beh 照頂 kuân tsit-ê 權力 ê 理路來想,恐驚 á 咱若無法度 peh 起 lih 掌握權力,就無可能改變現況。我舉 1 个現況來講:tī 學術界,句法 ê 英文論文,見若寫著咱 ê 話,十篇內底有六篇用「Southern Min」,kan-tann 兩篇用「Taiwanese」,tshun--ê 兩篇寫做「Taiwan Southern Min」,咱 ē-tàng 無 kah 意 tsit-ê 情形,問題是 beh 按怎改變 tsit-ê 情形?
除了咱有人變做 hit-ê 領域 ê 大學者,有 hit-ê 地位、影響力去造成改變以外,咱 koh 按怎 huah,mā 是無路用。
我舉文獻,m̄ 是 beh 配合事實,是 beh 討論關係「閩南○」tsit-ê 講法 ê 來源到底是 m̄ 是國民黨創詞--ê,按呢 niā-niā。
阿天兄用另外 ê 題目寫 1 篇,伊講--ê,huān-sè tsiah 是問題 ê tsáng 頭,若是,án-ne 確實就真 oh liú-la̍k--a。
2009/11/5 Lim
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為
án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944 台南市中正路1號
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From:
[mailto:] On Behalf OfLau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Bu gi-ian
Date: 2009-11-06 07:20:28
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message -----
From: Lim
To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message -----
**From:**
Lau
Seng-hian
**To:** 台語網
**Sent:** Thursday, November 05, 2009 2:17
PM
**Subject:** [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si
ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai----- Original Message -----
From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak) 2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su ! 4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne? Sêng-hiân2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查...若有影是 bangworale...beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉...另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
[http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。 [http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8](http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8) 鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。 [编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。 2009/11/4 Lau Seng-hian : > 莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。 > > 是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann > 倚 ê 語詞。 > > 我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê > 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki > (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā > 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。 > > 咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê > 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 > > > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN >> >> Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui >> Paiwan kah Bunun lai e. >> 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 >> >> Hak-khiam >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī >> > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 >> > lóng >> > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 >> > tsit-ê >> > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā >> > 有。 >> > >> > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 >> > án-ne >> > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 >> > >> > Bóng 參考。 >> > >> > >> > >> > 2009/11/4 周定邦 >> >> >> >> Ta̍k-ke hó : >> >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, >> >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. >> >> Bóng chham-khó. >> >> >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> >> TEL:06-221-7201#2204 >> >> FAX:06-222-4944 >> >> 台南市中正路1號 >> >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> >> >> ----- Original Message ----- >> >> From: Lah-jih Siau >> >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> >> 罔參考。 >> >> 蕭平治 >> >> ________________________________ >> >> From: [mailto:] On Behalf >> >> Of >> >> Lau Seng-hian >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> >> To: 台語網 >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap >> >> 漳腔轉第 7 >> >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 >> >> >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê >> >> 頭 1 >> >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >> >>> >> >>> Chheng-kau tai-ke: >> >>> >> >>> Lan leh chiah e koe-chi >> >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >> >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >> >>> >> >>> Lesoat >> >>> >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> > > > > > -- > Lau, Seng-hian > > ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > > > >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all> -- Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Hak-khiam TiuN
Date: 2009-11-06 08:53:18
未來台語文字 ê 發展及走向 張復聚*、張學謙**、楊允言&、劉杰岳&& http://203.64.42.21/iug/Ungian/Chokphin/Lunbun/bilaiTGbunji/bilaiTGbunji.htm Bunun e ong-lai si "bonglai"一般所講 ê 台語,kan-ta是Hō-ló話。台語內面有真濟˜ 是漢語,無適當 ê 漢字thang寫。親像:”巴樂”(番石榴) 是lapat,”王萊”(鳳梨)是bonglai,lóng 是Bunun(布農族) ê 話;虱目魚叫moa-sat-ba̍k 、走運動比賽叫”走標”,應該是平埔族 ê 話。水管叫hò͘-suh、敏豆是bean、”melong瓜”是melon,lóng 是英語;卡期褲 ê ”卡期”是khaki,是英語化 ê 印度語;soap叫茶箍、mā 通叫”sap文”,是西班牙話jabon;”起毛giang” 是日本話及台灣話 ê 混合詞;麵包講做pháng,應該是日語化 ê 葡萄牙語。Án-ne咱thang知是按怎漢字無法度真正確、真tàu-tah、真chiâu-chn̂g來寫台語文。台語語彙不chí-á phang-phài 、精密,漢語kan-ta是台語 ê 一部份,kan-ta靠漢字是無法度完全標寫台語;m̄-chiah 會有其他 ê 文字來鬥相工,成做多文字 ê 現象。Chit-ê 多文字 ê 現象其實是漢字文化圈為著beh解決漢字無夠額thang用,所發展出來 ê 語言調適法。 2009/11/5 Lim :
kan-tan kong, bo Ban-lam-lang ka-ki kong in si ban-lam-lang, kong ban-lam-gi. an-ni. Ia chiu-si long-si goa-lang leh kong ou kong peh. Chit ma u TOL kong bo-ai hong kong si Ban-lam-lang, TOO ma bo-ai hong kong si BLG nia-nia. "Bun-hian", long si kiong-pek-chia sou-cho e a. "Ban-lam" e-sai si sou-u Han-ji thak-choe "Ban" e sou-chai. ….. Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Hak-khiam TiuN
Date: 2009-11-06 09:00:06
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok! http://www.taiwanonline.cc/phpBB/viewtopic.php?f=9&t=916&start=0&sid=7aaf801719cd352d8baae381b4c4e253I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi. http://74.125.153.132/search?q=cache:9d2DW12WLB8J:blog.kaishao.idv.tw/%3Fp%3D601+%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F+%E5%B8%83%E8%BE%B2%E6%97%8F+%E9%B3%B3%E6%A2%A8+bonglai&cd=3&hl=zh-TW&ct=clnk&gl=tw"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"Hak-khiam2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: 周定邦
Date: 2009-11-06 09:40:16
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok! http://www.taiwanonline.cc/phpBB/viewtopic.php?f=9&t=916&start=0&sid=7aaf801719cd352d8baae381b4c4e253
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi. http://74.125.153.132/search?q=cache:9d2DW12WLB8J:blog.kaishao.idv.tw/%3Fp%3D601+%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F+%E5%B8%83%E8%BE%B2%E6%97%8F+%E9%B3%B3%E6%A2%A8+bonglai&cd=3&hl=zh-TW&ct=clnk&gl=tw
"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-06 10:17:29
學謙兄:
我個人對「ông-lâi」是 uì Bunun (『布農』) ê「bonglai」借詞 ê 講法 khah 保留,若 Bunun in 真正講「bonglai」,khah 有可能是 Bunun kā 台語借詞。
台語:ông-lâi 王梨 客語:vong-li 王梨/黃梨 (「王」、「黃」呼音相仝)
廣東話、潮州話等漢語,mā lóng 用「黃梨」tsit-ê 講法,呼音倚客語。
「王」iah「黃」,只不過是某 tsi̍t-kuá 漢語內底是仝音字,所以產生變化 niā-niā。
也就是講:「ông-lâi」ê 詞源,khah sîng 是漢語來源,m̄ 是 Bunun 語。
若台語有影 uì Bunun 借詞,suah 有法度 tī 數十冬前就去影響中國福建、廣東 kap 東南亞 ê 語言,án-ne 有影是奇蹟!需要進 tsi̍t 步 ê 資料證明。
Seng-hian
2009/11/6 Hak-khiam TiuN
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat
khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa
thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê
lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng
hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi
m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng
kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi
ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng
, ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message -----
From: Lim
To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh
m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi
kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh
pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah
siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak
chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng
kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat,
an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai
cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che
pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN
Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai
kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li,
Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah
pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh
ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh
指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無
ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah
有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê
政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是
siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai
kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng
chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u
seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah
toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN
tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si,
Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim
nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN
kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e
choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah
khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai
kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng
chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u
seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah
toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN
tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si,
Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim
nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN
kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e
choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi,
khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message -----
From: Bu gi-ian
To: Lau Seng-hian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu ,
(che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin-
che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang
liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek
phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke
long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi
gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap ,
chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat
lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM
Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指
ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē
khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti
leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu
, long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong
e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin
kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai
iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh
ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti
eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian
hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無
tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā
講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale
khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah
是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē
寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng
是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興
tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu
傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
鳳梨(学名:Ananas
comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng
有 sann
倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê
借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki
(童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising
(醫生),mā
是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê
誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui
Paiwan kah Bunun lai e.
何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa
來作。 若是講中國濟濟語言內底
lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê
可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê
濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to
因為
án-ne
受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng
tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944
台南市中正路1號
----- Original Message -----
From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From: [mailto:] On
Behalf
Of
Lau Seng-hian
Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3
調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3
調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh
in ê
頭 1
个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Hak-khiam TiuN
Date: 2009-11-06 10:25:17
Seng-hian hiaN:Goa kin-a-jit e-tau ai pheng-lun 4 phiN bun-chiuN, choe-kin ma khah bo-eng, kan-ta ka chu-liau khng-khi-li bo saN tho-lun.Li kong e mih-kiaN u kin-ku, chong-si goa e gi-bun si chio-sou chok-kun kam bo-kho-leng cho gi-su e "seng-san-chia"? Ho-lo-oe ma u be-chio su si tui chio-sou-bin-chok chioh-lai e. Sit-chai ai khi mng gian-kiu goan-chu-bin-gi e choan-ka chiah e khah chheng-chho.Kam-sia li bo khi-hiam it-tit siong-se soat-beng.Hak-khiam2009/11/6 Lau Seng-hian :
學謙兄:
我個人對「ông-lâi」是 uì Bunun (『布農』) ê「bonglai」借詞 ê 講法 khah 保留,若 Bunun in 真正講「bonglai」,khah 有可能是 Bunun kā 台語借詞。
台語:ông-lâi 王梨 客語:vong-li 王梨/黃梨 (「王」、「黃」呼音相仝)
廣東話、潮州話等漢語,mā lóng 用「黃梨」tsit-ê 講法,呼音倚客語。
「王」iah「黃」,只不過是某 tsi̍t-kuá 漢語內底是仝音字,所以產生變化 niā-niā。
也就是講:「ông-lâi」ê 詞源,khah sîng 是漢語來源,m̄ 是 Bunun 語。
若台語有影 uì Bunun 借詞,suah 有法度 tī 數十冬前就去影響中國福建、廣東 kap 東南亞 ê 語言,án-ne 有影是奇蹟!需要進 tsi̍t 步 ê 資料證明。
Seng-hian
2009/11/6 Hak-khiam TiuN
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas
comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-06 10:31:58
學謙兄:
有影問 bat 原住民語 ê 朋友 khah 妥當,若有 tú--著 tsiah 來請教--in。
強勢語言當然有可能向少數民族借詞,事實上 mā 是有 tsit-ê 情形--ê,所以我 ê 想法,kan-tann 是 tsiū「ông-lâi」tsit-ê 詞 niâ。
多謝!
Seng-hian
2009/11/6 Hak-khiam TiuN
Seng-hian hiaN:
Goa kin-a-jit e-tau ai pheng-lun 4 phiN bun-chiuN, choe-kin ma khah
bo-eng, kan-ta ka chu-liau khng-khi-li bo saN tho-lun.
Li kong e mih-kiaN u kin-ku, chong-si goa e gi-bun si chio-sou
chok-kun kam bo-kho-leng cho gi-su e "seng-san-chia"? Ho-lo-oe ma u
be-chio su si tui chio-sou-bin-chok chioh-lai e. Sit-chai ai khi mng
gian-kiu goan-chu-bin-gi e choan-ka chiah e khah chheng-chho.
Kam-sia li bo khi-hiam it-tit siong-se soat-beng.
Hak-khiam
2009/11/6 Lau Seng-hian :
學謙兄:
我個人對「ông-lâi」是 uì Bunun (『布農』) ê「bonglai」借詞 ê 講法 khah 保留,若 Bunun in
真正講「bonglai」,khah 有可能是 Bunun kā 台語借詞。
台語:ông-lâi 王梨
客語:vong-li 王梨/黃梨 (「王」、「黃」呼音相仝)
廣東話、潮州話等漢語,mā lóng 用「黃梨」tsit-ê 講法,呼音倚客語。
「王」iah「黃」,只不過是某 tsi̍t-kuá 漢語內底是仝音字,所以產生變化 niā-niā。
也就是講:「ông-lâi」ê 詞源,khah sîng 是漢語來源,m̄ 是 Bunun 語。
若台語有影 uì Bunun 借詞,suah 有法度 tī 數十冬前就去影響中國福建、廣東 kap 東南亞 ê 語言,án-ne 有影是奇蹟!需要進
tsi̍t 步 ê 資料證明。
Seng-hian
2009/11/6 Hak-khiam TiuN
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio,
而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG »
紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat
khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í
góa
thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī
sûn-chéng ê
lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh
khì-kóng
hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng
choa̍t-tùi
m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng
kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng
jīn-ûi
ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê
tiong-kok-lâng
, ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message -----
From: Lim
To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh
m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak.
Tai-gi
kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN
tioh
pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah
siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak
chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng
kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok
hoat,
an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko"
koh-chai
cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia,
Che
pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo
chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN
Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai
kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li,
Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e
sou-chai, ah
pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng
tioh
ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni
sia.
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢
tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是
teh
指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka
號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無
ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah
有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê
政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是
siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai
kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li
i-keng
chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si
chin u
seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh
khah
toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e
siaN
tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN
si,
Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e
sim
nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh
an-choaN
kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT
e
choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi,
khah
khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai
kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li
i-keng
chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si
chin u
seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh
khah
toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e
siaN
tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e
kan-taN si,
Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang
e sim
nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh
an-choaN
kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT
e
choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi,
khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message -----
From: Bu gi-ian
To: Lau Seng-hian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu ,
(che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin-
che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang
liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek
phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke
long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi
gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap ,
chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u
ke-tat
lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM
Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he
是指
ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā
改做「福建語系」,就 ē
khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti
leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu
, long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang ,
goa kong
e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin
kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long
m-chai
iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh
ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti
eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian
hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無
tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā
講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê
bangwarale
khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah
是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē
寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng
是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī
台語流行歌、台語劇大興
tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu
傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
鳳梨(学名:Ananas
comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit
pîng
有 sann
倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê
借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki
(童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising
(醫生),mā
是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê
誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si
tui
Paiwan kah Bunun lai e.
何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產
tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa
來作。 若是講中國濟濟語言內底
lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê
可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê
濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語
to
因為
án-ne
受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng
tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi"
?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī
tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944
台南市中正路1號
----- Original Message -----
From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From: [mailto:] On
Behalf
Of
Lau Seng-hian
Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3
調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第
3
調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê
講法,m̄-koh
in ê
頭 1
个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Kei TADA
Date: 2009-11-06 13:05:11
Teng-pang hiaN:Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.TADA2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok! http://www.taiwanonline.cc/phpBB/viewtopic.php?f=9&t=916&start=0&sid=7aaf801719cd352d8baae381b4c4e253
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi. http://74.125.153.132/search?q=cache:9d2DW12WLB8J:blog.kaishao.idv.tw/%3Fp%3D601+%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F+%E5%B8%83%E8%BE%B2%E6%97%8F+%E9%B3%B3%E6%A2%A8+bonglai&cd=3&hl=zh-TW&ct=clnk&gl=tw
"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Hak-khiam TiuN
Date: 2009-11-06 13:19:51
Seng-hian hiaN:Goa tu-lai hak-hau tan e beh khi chham-ka gian-tho-hoe. Goa u ka Ho Tai-an e chheh peng-chhut-lai khoaN, bo si-kan phah-ji, chhiaN li ka-ki khoaN i hit pun chhe te 176 iah e te 2 toaN. Hak-khiam2009/11/6 Lau Seng-hian :
學謙兄:
有影問 bat 原住民語 ê 朋友 khah 妥當,若有 tú--著 tsiah 來請教--in。
強勢語言當然有可能向少數民族借詞,事實上 mā 是有 tsit-ê 情形--ê,所以我 ê 想法,kan-tann 是 tsiū「ông-lâi」tsit-ê 詞 niâ。
多謝!
Seng-hian
2009/11/6 Hak-khiam TiuN
Seng-hian hiaN:
Goa kin-a-jit e-tau ai pheng-lun 4 phiN bun-chiuN, choe-kin ma khah bo-eng, kan-ta ka chu-liau khng-khi-li bo saN tho-lun.
Li kong e mih-kiaN u kin-ku, chong-si goa e gi-bun si chio-sou chok-kun kam bo-kho-leng cho gi-su e "seng-san-chia"? Ho-lo-oe ma u be-chio su si tui chio-sou-bin-chok chioh-lai e. Sit-chai ai khi mng gian-kiu goan-chu-bin-gi e choan-ka chiah e khah chheng-chho.
Kam-sia li bo khi-hiam it-tit siong-se soat-beng.
Hak-khiam
2009/11/6 Lau Seng-hian :
學謙兄:
我個人對「ông-lâi」是 uì Bunun (『布農』) ê「bonglai」借詞 ê 講法 khah 保留,若 Bunun in 真正講「bonglai」,khah 有可能是 Bunun kā 台語借詞。
台語:ông-lâi 王梨 客語:vong-li 王梨/黃梨 (「王」、「黃」呼音相仝)
廣東話、潮州話等漢語,mā lóng 用「黃梨」tsit-ê 講法,呼音倚客語。
「王」iah「黃」,只不過是某 tsi̍t-kuá 漢語內底是仝音字,所以產生變化 niā-niā。
也就是講:「ông-lâi」ê 詞源,khah sîng 是漢語來源,m̄ 是 Bunun 語。
若台語有影 uì Bunun 借詞,suah 有法度 tī 數十冬前就去影響中國福建、廣東 kap 東南亞 ê 語言,án-ne 有影是奇蹟!需要進 tsi̍t 步 ê 資料證明。
Seng-hian
2009/11/6 Hak-khiam TiuN
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG »
紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas
comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: 周定邦
Date: 2009-11-06 13:35:37
TADA sang peng-an : Eng-kai si "chi2-a2", ah-si "chi3-a2", in-ui goa e thak-hoat si pian-tiau liau thak-cho "chi-a2", Iah to-si piau-tiau liau-au "chi2(ah-si chi3)"si te 1 siaN. A2 cheng pian-tiau e koan-he, sou-i i e pun-tiau kho-leng si te 2 ah-si te 3. M-si thak khin-siaN, sou-i eng-kai m-si "chi2--a2".Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Kei TADA" To: "周定邦" Cc: "Hak-khiam TiuN" ; "Bu gi-ian" ; "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 1:05 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Teng-pang hiaN:
Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".
Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok! http://www.taiwanonline.cc/phpBB/viewtopic.php?f=9&t=916&start=0&sid=7aaf801719cd352d8baae381b4c4e253
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi. http://74.125.153.132/search?q=cache:9d2DW12WLB8J:blog.kaishao.idv.tw/%3Fp%3D601+%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F+%E5%B8%83%E8%BE%B2%E6%97%8F+%E9%B3%B3%E6%A2%A8+bonglai&cd=3&hl=zh-TW&ct=clnk&gl=tw
"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin
kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民
ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:] On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Kei TADA
Date: 2009-11-06 13:40:40
Teng-pang hiaN:PhaiN-se, li hit-tiuN phoe, goa thak-liau bo chheng-chhou. Chit-ma liau-kai ah.TADA 2009/11/6 周定邦 :
TADA sang peng-an : Eng-kai si "chi2-a2", ah-si "chi3-a2", in-ui goa e thak-hoat si pian-tiau liau thak-cho "chi-a2", Iah to-si piau-tiau liau-au "chi2(ah-si chi3)"si te 1 siaN. A2 cheng pian-tiau e koan-he, sou-i i e pun-tiau kho-leng si te 2 ah-si te 3. M-si thak khin-siaN, sou-i eng-kai m-si "chi2--a2".
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Kei TADA" To: "周定邦" Cc: "Hak-khiam TiuN" ; "Bu gi-ian" ; "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 1:05 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Teng-pang hiaN:
Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".
Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas
comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 > > ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih > ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang > 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 » > tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām » > sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:]
On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī » » 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 » » mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-06 15:40:36
Koh 揣著 1 篇文章:
-----
http://blog.yam.com/joshua_yap/article/20697035
May 2, 2009 近來有若干台灣南社的成員指出「拔仔」(番石榴)來自布農語Lapat,無獨有偶地,幾年前張復聚先生也提過同樣的看法,筆者以為,這十分值得商榷。台灣 普遍將番石榴唸成pa̍t-á,華語寫做「芭樂」,應該是轉變自nâ-á-pu̍t、nâ-á-pa̍t或nâ-pa̍t-á這幾個在台灣較少聽到對番石 榴的稱呼。不過,據信這幾個音是源自福建,在漳州龍海市以及廈門海滄區都把番石榴喚做la̍t-pa̍t-á,廈門的同安區、翔安區和集美區叫做nâi- á-pu̍t,泉州的石獅和晉江則稱為nâ-pu̍t,廣東的潮汕片也讀做有些類似的ba̍k-kia̍ⁿ。由此觀之,pa̍t-á來自布農族語的可能性 似乎不大。相似地,張復聚先生之前提過台灣人說的鳳梨,其音源自布農語bonglai。然而,據筆者所知,中國閩南地區和台灣一樣都稱之為ông- lâi,漢字可寫成「王梨」,在當地的民謠中也可發現這個詞。此外筆者最近在一片馬來西亞製作的記錄片裡清楚聽到,霹靂州太平一帶的北馬福建話也是將鳳梨 叫做ông-lâi。甚至連廣府話也將鳳梨唸做與閩南話極為相似的「黃梨」。因此,台灣話的ông-lâi實在不太可能源自布農語,ông-lâi與前面 所提到的pa̍t-á,或許是漳泉話影響布農語較有可能。
近來有部分國內的母語熱心人士,為了證明「台語」不是「閩南語」,遂四處蒐羅了許多字例,聲稱這些詞語是台灣獨有,不同於福建。但是有些詞並未經過考證, 甚至沒有去和對岸或者其他地區如東南亞的閩南語系做對照,就貿然做出上述結論,這樣的研究無異坐井觀天,把我們的母語緊抱不放,不讓她與其他地方的閩南語 系接觸,甚至切斷「台語」和這些兄弟方言的關係,只為了拿來做台灣國族主義的工具,這豈是一個海洋民族之所為?
2009/11/6 Kei TADA
Teng-pang hiaN:
PhaiN-se, li hit-tiuN phoe, goa thak-liau bo chheng-chhou.
Chit-ma liau-kai ah.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
TADA sang peng-an :
Eng-kai si "chi2-a2", ah-si "chi3-a2",
in-ui goa e thak-hoat si pian-tiau liau thak-cho "chi-a2",
Iah to-si piau-tiau liau-au "chi2(ah-si chi3)"si te 1 siaN.
A2 cheng pian-tiau e koan-he, sou-i i e pun-tiau kho-leng si te 2 ah-si te
3.
M-si thak khin-siaN, sou-i eng-kai m-si "chi2--a2".
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944
台南市中正路1號
----- Original Message ----- From: "Kei TADA"
To: "周定邦"
Cc: "Hak-khiam TiuN" ; "Bu gi-ian"
; "Lim " ; "Lau
Seng-hian" ; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 1:05 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Teng-pang hiaN:
Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".
Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài
khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944
台南市中正路1號
----- Original Message -----
From: "Hak-khiam TiuN"
To: "Bu gi-ian"
Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian"
; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio,
而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG »
紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat
khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í
góa
thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī
sûn-chéng
ê
lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh
khì-kóng
hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng
choa̍t-tùi
m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng
kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng
jīn-ûi
ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng
, ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message -----
From: Lim
To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che
tioh
m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak.
Tai-gi
kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN
tioh
pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong
khah
siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak
chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng
kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok
hoat,
an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko"
koh-chai
cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia,
Che
pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo
chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN
Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai
kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e
li,
Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai,
ah
pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng
tioh
ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni
sia.
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse
真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢
tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用
tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh
指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願
ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無
ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮
khah 戇直--lah!未來 khah
有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê
政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse
kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是
siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo
語」就是。
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai
kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li
i-keng
chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si
chin u
seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh
khah
toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e
siaN
tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e
kan-taN
si,
Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e
sim
nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh
an-choaN
kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT
e
choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah
khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai
kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li
i-keng
chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si
chin u
seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh
khah
toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e
siaN
tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e
kan-taN
si,
Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang
e
sim
nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh
an-choaN
kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e
KMT
e
choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia.
Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi,
khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message -----
From: Bu gi-ian
To: Lau Seng-hian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban-
lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu ,
(che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin-
che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang
liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek
phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke
long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi
gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat
si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong ,
su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap ,
chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat
lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: Bu gi-ian
Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM
Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he
是指
ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā
改做「福建語系」,就 ē
khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan
2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti
leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu
, long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang ,
goa
kong
e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang
kong「lin
kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long
m-chai
iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh
ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji !
lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan
ka-ti
eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian
hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無
tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā
講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞
lóng 比 Paiwan ê bangwarale
khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah
是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化
niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就
ē
寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng
是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah
tī 台語流行歌、台語劇大興
tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu
傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
鳳梨(学名:Ananas
comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê
可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng
有 sann
倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 > > ê 語言內底有 bē 少 uì
Holo 話 ê
借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki
(童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih > ê
意思),另外像 ising
(醫生),mā
是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang > 參考
ê 詞,beh kā 借--入-來-ê
誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si
tui
Paiwan kah Bunun lai e.
何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi
是外來種,原底出產 tī
南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 » > tsiah
有人 uì 中國 sa
來作。 若是講中國濟濟語言內底
lóng
有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê
可能性就真低--a,因為
tsit-ê
水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām » > sio
倚 ê 名稱 tī 中國 ê
濟濟語言內底 mā
有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê
人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to
因為
án-ne
受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó :
Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē,
Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng
tē-chhit-tiāu,
só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu.
M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi"
?(Tē-saⁿ-tiāu)
Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī
tē-gō͘-tiāu.
Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦
國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204
FAX:06-222-4944
台南市中正路1號
----- Original Message -----
From: Lah-jih Siau
To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網'
Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。
若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。
若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。
台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。
罔參考。
蕭平治
From: [mailto:]
On
Behalf
Of
Lau Seng-hian
Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM
To: 台語網
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī
腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī » » 邊--á
做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3
調,kap
漳腔轉第 7
無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7
kap 第 5 調 lóng 變調做第 3
調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 » » mā
有 tsit-ê 講法,m̄-koh
in ê
頭 1
个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi
ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke"
e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
--
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Kei TADA
Date: 2009-11-06 18:34:05
Sit-but si e thoan lai thoan khi e. Sou-i, Holo-oe kap Bunun-oe ma u kho-leng kang-khoan tui pat-e bou-chit-chiong gi-gian chioh-lai.TADA2009/11/6 Lau Seng-hian :
Koh 揣著 1 篇文章:
-----
http://blog.yam.com/joshua_yap/article/20697035
May 2, 2009
近來有若干台灣南社的成員指出「拔仔」(番石榴)來自布農語Lapat,無獨有偶地,幾年前張復聚先生也提過同樣的看法,筆者以為,這十分值得商榷。台灣普遍將番石榴唸成pa̍t-á,華語寫做「芭樂」,應該是轉變自nâ-á-pu̍t、nâ-á-pa̍t或nâ-pa̍t-á這幾個在台灣較少聽到對番石榴的稱呼。不過,據信這幾個音是源自福建,在漳州龍海市以及廈門海滄區都把番石榴喚做la̍t-pa̍t-á,廈門的同安區、翔安區和集美區叫做nâi- á-pu̍t,泉州的石獅和晉江則稱為nâ-pu̍t,廣東的潮汕片也讀做有些類似的ba̍k-kia̍ⁿ。由此觀之,pa̍t-á來自布農族語的可能性似乎不大。相似地,張復聚先生之前提過台灣人說的鳳梨,其音源自布農語bonglai。然而,據筆者所知,中國閩南地區和台灣一樣都稱之為ông- lâi,漢字可寫成「王梨」,在當地的民謠中也可發現這個詞。此外筆者最近在一片馬來西亞製作的記錄片裡清楚聽到,霹靂州太平一帶的北馬福建話也是將鳳梨叫做ông-lâi。甚至連廣府話也將鳳梨唸做與閩南話極為相似的「黃梨」。因此,台灣話的ông-lâi實在不太可能源自布農語,ông-lâi與前面所提到的pa̍t-á,或許是漳泉話影響布農語較有可能。
近來有部分國內的母語熱心人士,為了證明「台語」不是「閩南語」,遂四處蒐羅了許多字例,聲稱這些詞語是台灣獨有,不同於福建。但是有些詞並未經過考證,甚至沒有去和對岸或者其他地區如東南亞的閩南語系做對照,就貿然做出上述結論,這樣的研究無異坐井觀天,把我們的母語緊抱不放,不讓她與其他地方的閩南語系接觸,甚至切斷「台語」和這些兄弟方言的關係,只為了拿來做台灣國族主義的工具,這豈是一個海洋民族之所為?
2009/11/6 Kei TADA
Teng-pang hiaN:
PhaiN-se, li hit-tiuN phoe, goa thak-liau bo chheng-chhou. Chit-ma liau-kai ah.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
TADA sang peng-an : Eng-kai si "chi2-a2", ah-si "chi3-a2", in-ui goa e thak-hoat si pian-tiau liau thak-cho "chi-a2", Iah to-si piau-tiau liau-au "chi2(ah-si chi3)"si te 1 siaN. A2 cheng pian-tiau e koan-he, sou-i i e pun-tiau kho-leng si te 2 ah-si te 3. M-si thak khin-siaN, sou-i eng-kai m-si "chi2--a2".
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Kei TADA" To: "周定邦" Cc: "Hak-khiam TiuN" ; "Bu gi-ian" ; "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 1:05 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Teng-pang hiaN:
Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".
Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/ ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu" Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG »
紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的"
Hak-khiam
2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an
1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,
bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sī
tâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。
Bugiian 2009.11.06 AM07:20
----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia.
Khai
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
Khai
----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an
1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te
3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !
4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !
chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。
bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查…若有影是 bangworale…beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉…
另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。
補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。
仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。
http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8
鳳梨(学名:Ananas
comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。
[编辑] 历史
菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian :
莫怪我有印象…無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。
是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann 倚 ê 語詞。
我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 > > ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih > ê 意思),另外像 ising (醫生),mā 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。
咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang > 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui Paiwan kah Bunun lai e. 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。
Hak-khiam
2009/11/4 Lau Seng-hian :
其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 » > tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 lóng 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 tsit-ê 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām » > sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā 有。
補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 án-ne 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。
Bóng 參考。
2009/11/4 周定邦
Ta̍k-ke hó : Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. Bóng chham-khó.
Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 http://www.nmtl.gov.tw/
----- Original Message ----- From: Lah-jih Siau To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 罔參考。 蕭平治 ____________ From: [mailto:]
On Behalf Of Lau Seng-hian Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM To: 台語網 Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī » » 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap 漳腔轉第 7 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。
Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 » » mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê 頭 1 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。
2009/11/4 Le-soat Liau
Chheng-kau tai-ke:
Lan leh chiah e koe-chi ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN?
Lesoat
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lim
Date: 2009-11-06 21:03:50
Seng-hian HiaN,
Li i-keng u chu-i tioh beh an-choaN kai-pian hak-sut-kai ah. Goa chin kam-sim.
Phai-se lah, Goa pun-lai tioh siuN-kong, Li eng-kai ma long chai-iaN hia e to-li.
Si goa ke-kong--e ah. (ki-sit ma siuN-beh kong hou cheng-lang thiaN lah. ho ho ho)
E-bin chit-toaN ma-si ke kong e.
Li kong Hak-sut-kai, Eng-gi e lun-bun 10 chi 6 long si Southern Min. I saw. Goa e chhiu-thau ma u Emoy e gian-kiu. Kap "Kheh-ka" kang-khoan e hoat-tian. Kong khah phai-thiaN leh, he sit-chai si chhio-oe e "Kheh-ka-hak". Boe a e hoat-tian ma chin toa-phang e hak-sut gian-kiu. Lian in ka-ki ma khai-si kong in ka-ki si kheh-lang, ma kong in kheh-lang goa-gau tu goa-gau….
Kai-seng, huiN-tit gun TOL boe-tang ka-ki kong ka-ki si TOL, kong e si TOO. It-teng ai in Hak-sut-kai khah gau, khah toa e-sai koat-teng lan si siaN-mih "Tong-si"…
I-siong, na si hou li kam-kak bo song-khoai,chai hoe sit-le, chhiaN kian-liong.
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:18 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
裕凱兄:
你呵咾 ê 部份我 m̄ 知 beh 按怎回應,簡單講:我無少年--a,講 khah 歹聽--leh,tī 我 ê 年歲就已經 the̍h 著博士 ê 人 that 倒街(huân-se 你就是其中 1 个),ah 我 tann 是啥? 1 个無 tshàu 無 siâu ê 學生 niā-niā,beh 有啥成就,阿婆--a 生囝--lah!
「閩」有歧視 ê 意思--無? Ta̍k-ê 講有,án-ne 我了解,m̄ 管客觀來講是有 iah 無,橫直咱有權決定 ka-tī 族群 ê 名,按呢,咱就大聲講 bē-giàn 用「閩」,親像:Inuit khah 早 hőng 叫做「Eiskimo」,in 講歹聽,in 講 he 是「食生肉 ê 人」ê 意思,所以 in beh 叫做 Inuit,tann in 就叫做 Inuit。
Tann khah 大 ê 問題有兩項:你講「文獻」lóng 是強迫者所造--ê,按呢文獻 lóng 無價值--a?若 koh-khah 使極步,咱 kám beh 講:「文字」掌握 tī leh 權力者手頭,「教育/知識」mā 是權力者所控制,beh 想 kah 按呢,有影咱 lóng teh 做 gōng khang-khuè,m̄-thang koh 繼續--a,kám 有影?
Beh kā 世間人分做「有權力」、「受壓迫」兩種,老實講,親像咱受過高等教育、領固定薪水、有厝 thang tuà、有 lui thang 去街 á 消費、有閒 thang tshit-thô--ê,其實 khah sîng 是「有權力 ê 壓迫者」--neh,上無 mā 是「tiām-tshuì tiām 舌 ê 壓迫者共犯」,若 beh 按呢分,咱有影 tio̍h 徹底改變現此時身軀邊 ê lóng 總,咱 kám 做 ē 得到?
第二點,若是咱 beh 照頂 kuân tsit-ê 權力 ê 理路來想,恐驚 á 咱若無法度 peh 起 lih 掌握權力,就無可能改變現況。我舉 1 个現況來講:tī 學術界,句法 ê 英文論文,見若寫著咱 ê 話,十篇內底有六篇用「Southern Min」,kan-tann 兩篇用「Taiwanese」,tshun--ê 兩篇寫做「Taiwan Southern Min」,咱 ē-tàng 無 kah 意 tsit-ê 情形,問題是 beh 按怎改變 tsit-ê 情形?
除了咱有人變做 hit-ê 領域 ê 大學者,有 hit-ê 地位、影響力去造成改變以外,咱 koh 按怎 huah,mā 是無路用。
我舉文獻,m̄ 是 beh 配合事實,是 beh 討論關係「閩南○」tsit-ê 講法 ê 來源到底是 m̄ 是國民黨創詞--ê,按呢 niā-niā。
阿天兄用另外 ê 題目寫 1 篇,伊講--ê,huān-sè tsiah 是問題 ê tsáng 頭,若是,án-ne 確實就真 oh liú-la̍k--a。
2009/11/5 Lim
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun
chit-khoan te-bok. ho ho ho ... Che tioh m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN
e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam
chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu
oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan
chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa
chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng
"Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e
bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se
ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e
bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang
thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a
(m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan
tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah
bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe.
"Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong
"ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho
pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah,
hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni
sia.
Khai
----- Original Message -----
**From:**
Lau Seng-hian
**To:** 台語網
**Sent:** Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
**Subject:** [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai----- Original Message -----
From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak) 2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su ! 4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查...若有影是 bangworale...beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉... 另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
[http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。 [http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8](http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8) 鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。 [编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。 2009/11/4 Lau Seng-hian : > 莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。 > > 是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann > 倚 ê 語詞。 > > 我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê > 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki > (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā > 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。 > > 咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê > 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 > > > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN
>> >> Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui >> Paiwan kah Bunun lai e. >> 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 >> >> Hak-khiam >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī >> > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 >> > lóng >> > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 >> > tsit-ê >> > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā >> > 有。 >> > >> > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 >> > án-ne >> > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 >> > >> > Bóng 參考。 >> > >> > >> > >> > 2009/11/4 周定邦 >> >> >> >> Ta̍k-ke hó : >> >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, >> >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. >> >> Bóng chham-khó. >> >> >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> >> TEL:06-221-7201#2204 >> >> FAX:06-222-4944 >> >> 台南市中正路1號 >> >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> >> >> ----- Original Message ----- >> >> From: Lah-jih Siau >> >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> >> 罔參考。 >> >> 蕭平治 >> >> ________________________________ >> >> From: [mailto:] On Behalf >> >> Of >> >> Lau Seng-hian >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> >> To: 台語網 >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap >> >> 漳腔轉第 7 >> >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 >> >> >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê >> >> 頭 1 >> >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >> >>> >> >>> Chheng-kau tai-ke: >> >>> >> >>> Lan leh chiah e koe-chi >> >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >> >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >> >>> >> >>> Lesoat >> >>> >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> > > > > > -- > Lau, Seng-hian > > ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > > > >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: tojhokchu
Date: 2009-11-06 22:06:21
Taike CTT!
Goa msi bunhakka, ma msi simmih hakchia.
Kanta u chaitiau tui ikeng chhutpan e chheh(Ho Tai An kausiu) chhoetioh beh tih c chuliau natiann.
Tui untongchia lai kong, anne ikeng chiok khehkhi, ma chiok pngthang!
Engkai kaki 'checho' chailiau lai kianlip kaki beh tih e kiankok lunsut chiah tioh.
Babuza
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Friday, November 06, 2009 3:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Koh 揣著 1 篇文章:
-----
http://blog.yam.com/joshua_yap/article/20697035
May 2, 2009
近來有若干台灣南社的成員指出「拔仔」(番石榴)來自布農語Lapat,無獨有偶地,幾年前張復聚先生也提過同樣的看法,筆者以為,這十分值得商榷。台灣普遍將番石榴唸成pa̍t-á,華語寫做「芭樂」,應該是轉變自nâ-á-pu̍t、nâ-á-pa̍t或nâ-pa̍t-á這幾個在台灣較少聽到對番石榴的稱呼。不過,據信這幾個音是源自福建,在漳州龍海市以及廈門海滄區都把番石榴喚做la̍t-pa̍t-á,廈門的同安區、翔安區和集美區叫做nâi- á-pu̍t,泉州的石獅和晉江則稱為nâ-pu̍t,廣東的潮汕片也讀做有些類似的ba̍k-kia̍ⁿ。由此觀之,pa̍t-á來自布農族語的可能性似乎不大。相似地,張復聚先生之前提過台灣人說的鳳梨,其音源自布農語bonglai。然而,據筆者所知,中國閩南地區和台灣一樣都稱之為ông- lâi,漢字可寫成「王梨」,在當地的民謠中也可發現這個詞。此外筆者最近在一片馬來西亞製作的記錄片裡清楚聽到,霹靂州太平一帶的北馬福建話也是將鳳梨叫做ông-lâi。甚至連廣府話也將鳳梨唸做與閩南話極為相似的「黃梨」。因此,台灣話的ông-lâi實在不太可能源自布農語,ông-lâi與前面所提到的pa̍t-á,或許是漳泉話影響布農語較有可能。
近來有部分國內的母語熱心人士,為了證明「台語」不是「閩南語」,遂四處蒐羅了許多字例,聲稱這些詞語是台灣獨有,不同於福建。但是有些詞並未經過考證,甚至沒有去和對岸或者其他地區如東南亞的閩南語系做對照,就貿然做出上述結論,這樣的研究無異坐井觀天,把我們的母語緊抱不放,不讓她與其他地方的閩南語系接觸,甚至切斷「台語」和這些兄弟方言的關係,只為了拿來做台灣國族主義的工具,這豈是一個海洋民族之所為?
2009/11/6 Kei TADA
Teng-pang hiaN:
PhaiN-se, li hit-tiuN phoe, goa thak-liau bo chheng-chhou. Chit-ma liau-kai ah.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
TADA sang peng-an : Eng-kai si "chi2-a2", ah-si "chi3-a2", in-ui goa e thak-hoat si pian-tiau liau thak-cho "chi-a2", Iah to-si piau-tiau liau-au "chi2(ah-si chi3)"si te 1 siaN. A2 cheng pian-tiau e koan-he, sou-i i e pun-tiau kho-leng si te 2 ah-si te 3. M-si thak khin-siaN, sou-i eng-kai m-si "chi2--a2".Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) ----- Original Message ----- From: "Kei TADA" To: "周定邦" Cc: "Hak-khiam TiuN" ; "Bu gi-ian" ; "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 1:05 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5Teng-pang hiaN:
Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".
Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.
TADA2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi."陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的" Hak-khiam2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í
góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī
sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sītâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。 Bugiian 2009.11.06 AM07:20 ----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che
tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok
hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN
Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia. Khai----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian
To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢
tio̍h--無???所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê
政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo
語」就是。 Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05 ----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽? 一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne? Sêng-hiân2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti
eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05 ----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查...若有影是 bangworale...beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉... 另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化
niā-niā。 比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。 仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu
傳湠....是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。 2009/11/4 Hak-khiam TiuN > > [http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) > > > 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala > > > kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。 > > [http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8](http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8) > > 鳳梨(学名:Ananas > > comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。 > > [编辑] 历史 > > > 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。 > > > 2009/11/4 Lau Seng-hian : > > 莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。 > > > > 是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê > > 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng > > 有 sann > > 倚 ê 語詞。 > > > > 我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 > > ê 語言內底有 bē 少 uì > > Holo 話 ê > > 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki > > (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih > ê > > 意思),另外像 ising > > (醫生),mā > > 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。 > > > > 咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang > 參考 > > ê 詞,beh kā 借--入-來-ê > > 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 > > > > > > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN
>> >> Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si >> tui >> Paiwan kah Bunun lai e. >> 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 >> >> Hak-khiam >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi >> > 是外來種,原底出產 tī >> > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 >> > tsiah >> > 有人 uì 中國 sa >> > 來作。 若是講中國濟濟語言內底 >> > lóng >> > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê >> > 可能性就真低--a,因為 >> > tsit-ê >> > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām >> > sio >> > 倚 ê 名稱 tī 中國 ê >> > 濟濟語言內底 mā >> > 有。 >> > >> > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê >> > 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to >> > 因為 >> > án-ne >> > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 >> > >> > Bóng 參考。 >> > >> > >> > >> > 2009/11/4 周定邦 >> >> >> >> Ta̍k-ke hó : >> >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng >> >> tē-chhit-tiāu, >> >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" >> >> ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī >> >> tē-gō͘-tiāu. >> >> Bóng chham-khó. >> >> >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> >> TEL:06-221-7201#2204 >> >> FAX:06-222-4944 >> >> 台南市中正路1號 >> >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> >> >> ----- Original Message ----- >> >> From: Lah-jih Siau >> >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> >> 罔參考。 >> >> 蕭平治 >> >> ________________________________ >> >> From: [mailto:] >> >> >> >> On >> >> Behalf >> >> Of >> >> Lau Seng-hian >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> >> To: 台語網 >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī >> >> 邊--á >> >> 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 >> >> 調,kap >> >> 漳腔轉第 7 >> >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 >> >> kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 >> >> 調)。 >> >> >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 >> >> mā >> >> 有 tsit-ê 講法,m̄-koh >> >> in ê >> >> 頭 1 >> >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >> >>> >> >>> Chheng-kau tai-ke: >> >>> >> >>> Lan leh chiah e koe-chi >> >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >> >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >> >>> >> >>> Lesoat >> >>> >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> > > > > > -- > Lau, Seng-hian > > ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > > > >-- Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all> -- Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
>>>>>
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-06 22:14:44
Jū-khài 兄:
無 siáⁿ 無爽快,我讀--ê 理解是:族群 kap 族語 ê 號名權,m̌ 是用學術 ê 方式來決定--ê,tse 我了解,kap 選總統 sio-siâng,開研討會、tī 期刊筆戰,lóng 無法度決定後 1 屆是 siáⁿ 人出來做總統。
改變學術界…咱 to iā 已經有 tsiah-ni̍h 濟 gâu 人 tī 學術界(kap bat tī 學術界),ē 改變--ê,beh 改變--ê,相信 lóng 有 teh tín 動,或者是 teh beh tín 動,thài-thó tio̍h 我 tsit-lō kha-siàu 來 huah beh 改變???
我 khah 煩惱--ê,是家己做 1 个壓迫者 ê 共犯,是 beh 按怎有立場講 beh 革命、beh 愛正義,想來去倒,我不過是 ē-kha tsit-ê 影片內底,hiah-ê 歡頭喜面去街路--ni̍h 買剝削牌雞卵糕 ê 人內底 ê 1 个…. how can I overlook the yellow cake at my hand?
影片看了,就知影我 teh 講啥--a。(真好看--ooh!)
2009/11/6 Lim
Seng-hian HiaN,
Li i-keng u chu-i tioh beh an-choaN kai-pian hak-sut-kai ah. Goa chin kam-sim.
Phai-se lah, Goa pun-lai tioh siuN-kong, Li eng-kai ma long chai-iaN hia e to-li.
Si goa ke-kong--e ah. (ki-sit ma siuN-beh kong hou cheng-lang thiaN lah. ho ho ho)
E-bin chit-toaN ma-si ke kong e.
Li kong Hak-sut-kai, Eng-gi e lun-bun 10 chi 6 long si Southern Min. I saw. Goa e chhiu-thau ma u Emoy e gian-kiu. Kap "Kheh-ka" kang-khoan e hoat-tian. Kong khah phai-thiaN leh, he sit-chai si chhio-oe e "Kheh-ka-hak". Boe a e hoat-tian ma chin toa-phang e hak-sut gian-kiu. Lian in ka-ki ma khai-si kong in ka-ki si kheh-lang, ma kong in kheh-lang goa-gau tu goa-gau….
Kai-seng, huiN-tit gun TOL boe-tang ka-ki kong ka-ki si TOL, kong e si TOO. It-teng ai in Hak-sut-kai khah gau, khah toa e-sai koat-teng lan si siaN-mih "Tong-si"…
I-siong, na si hou li kam-kak bo song-khoai,chai hoe sit-le, chhiaN kian-liong.
Khai
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:18 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
裕凱兄:
你呵咾 ê 部份我 m̄ 知 beh 按怎回應,簡單講:我無少年--a,講 khah 歹聽--leh,tī 我 ê 年歲就已經 the̍h 著博士 ê 人 that 倒街(huân-se 你就是其中 1 个),ah 我 tann 是啥? 1 个無 tshàu 無 siâu ê 學生 niā-niā,beh 有啥成就,阿婆--a 生囝--lah!
「閩」有歧視 ê 意思--無? Ta̍k-ê 講有,án-ne 我了解,m̄ 管客觀來講是有 iah 無,橫直咱有權決定 ka-tī 族群 ê 名,按呢,咱就大聲講 bē-giàn 用「閩」,親像:Inuit khah 早 hőng 叫做「Eiskimo」,in 講歹聽,in 講 he 是「食生肉 ê 人」ê 意思,所以 in beh 叫做 Inuit,tann in 就叫做 Inuit。
Tann khah 大 ê 問題有兩項:你講「文獻」lóng 是強迫者所造--ê,按呢文獻 lóng 無價值--a?若 koh-khah 使極步,咱 kám beh 講:「文字」掌握 tī leh 權力者手頭,「教育/知識」mā 是權力者所控制,beh 想 kah 按呢,有影咱 lóng teh 做 gōng khang-khuè,m̄-thang koh 繼續--a,kám 有影?
Beh kā 世間人分做「有權力」、「受壓迫」兩種,老實講,親像咱受過高等教育、領固定薪水、有厝 thang tuà、有 lui thang 去街 á 消費、有閒 thang tshit-thô--ê,其實 khah sîng 是「有權力 ê 壓迫者」--neh,上無 mā 是「tiām-tshuì tiām 舌 ê 壓迫者共犯」,若 beh 按呢分,咱有影 tio̍h 徹底改變現此時身軀邊 ê lóng 總,咱 kám 做 ē 得到?
第二點,若是咱 beh 照頂 kuân tsit-ê 權力 ê 理路來想,恐驚 á 咱若無法度 peh 起 lih 掌握權力,就無可能改變現況。我舉 1 个現況來講:tī 學術界,句法 ê 英文論文,見若寫著咱 ê 話,十篇內底有六篇用「Southern Min」,kan-tann 兩篇用「Taiwanese」,tshun--ê 兩篇寫做「Taiwan Southern Min」,咱 ē-tàng 無 kah 意 tsit-ê 情形,問題是 beh 按怎改變 tsit-ê 情形?
除了咱有人變做 hit-ê 領域 ê 大學者,有 hit-ê 地位、影響力去造成改變以外,咱 koh 按怎 huah,mā 是無路用。
我舉文獻,m̄ 是 beh 配合事實,是 beh 討論關係「閩南○」tsit-ê 講法 ê 來源到底是 m̄ 是國民黨創詞--ê,按呢 niā-niā。
阿天兄用另外 ê 題目寫 1 篇,伊講--ê,huān-sè tsiah 是問題 ê tsáng 頭,若是,án-ne 確實就真 oh liú-la̍k--a。
2009/11/5 Lim
Seng-hian hiaN,
Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun
chit-khoan te-bok. ho ho ho ... Che tioh m-bian lan hoan-lo a.
Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN
e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam
chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu
oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan
chit-poe siau-lian--e lai-toe.
Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa
chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng
"Ban-lam-gi".
Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e
bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se
ka lan ap-pek e kai-thok hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e
bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang
thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a
(m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).
Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan
tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah
bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe.
"Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong
"ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho
pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah,
hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni
sia.
Khai
----- Original Message -----
**From:**
Lau Seng-hian
**To:** 台語網
**Sent:** Thursday, November 05, 2009 2:17 PM
**Subject:** [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!
若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢 tio̍h--無???
所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê 政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???
用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo 語」就是。
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.
2009/11/5 Lim
Nng ui,
Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai----- Original Message -----
From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an 1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak) 2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su ! 4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:
請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽?
一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne?
Sêng-hiân
2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05
----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網
Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查...若有影是 bangworale...beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉... 另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 niā-niā。
比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。
若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu 傳湠….是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。
2009/11/4 Hak-khiam TiuN
[http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。 [http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8](http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8) 鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。 [编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。 2009/11/4 Lau Seng-hian : > 莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。 > > 是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng 有 sann > 倚 ê 語詞。 > > 我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 ê 語言內底有 bē 少 uì Holo 話 ê > 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki > (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih ê 意思),另外像 ising (醫生),mā > 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。 > > 咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang 參考 ê 詞,beh kā 借--入-來-ê > 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 > > > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN
>> >> Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si tui >> Paiwan kah Bunun lai e. >> 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 >> >> Hak-khiam >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi 是外來種,原底出產 tī >> > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 tsiah 有人 uì 中國 sa 來作。 若是講中國濟濟語言內底 >> > lóng >> > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê 可能性就真低--a,因為 >> > tsit-ê >> > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām sio 倚 ê 名稱 tī 中國 ê 濟濟語言內底 mā >> > 有。 >> > >> > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to 因為 >> > án-ne >> > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 >> > >> > Bóng 參考。 >> > >> > >> > >> > 2009/11/4 周定邦 >> >> >> >> Ta̍k-ke hó : >> >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng tē-chhit-tiāu, >> >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī tē-gō͘-tiāu. >> >> Bóng chham-khó. >> >> >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> >> TEL:06-221-7201#2204 >> >> FAX:06-222-4944 >> >> 台南市中正路1號 >> >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> >> >> ----- Original Message ----- >> >> From: Lah-jih Siau >> >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> >> 罔參考。 >> >> 蕭平治 >> >> ________________________________ >> >> From: [mailto:] On Behalf >> >> Of >> >> Lau Seng-hian >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> >> To: 台語網 >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī 邊--á 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 調,kap >> >> 漳腔轉第 7 >> >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 調)。 >> >> >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 mā 有 tsit-ê 講法,m̄-koh in ê >> >> 頭 1 >> >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >> >>> >> >>> Chheng-kau tai-ke: >> >>> >> >>> Lan leh chiah e koe-chi >> >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >> >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >> >>> >> >>> Lesoat >> >>> >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> > > > > > -- > Lau, Seng-hian > > ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > > > >-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all>
Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Lau Seng-hian
Date: 2009-11-06 22:33:19
Babuza 兄:
我 ê 想法是:建國論述真多元,uì 語言來 tshiû 根底是 1 種 niā-tiāⁿ….
其實,ta̍k-ê lóng 知影,法國人若講著 in ê 語言法語就真 kho 頭,不止 á 驕傲,鼓吹講 he 是通世界上媠 ê 語言、上幼路 ê 話語,事實上--leh,若 beh tshiû 法語 ê 根,法語根本是 Latin(拉丁語)變--來-ê,tī khah 早,是 hō͘ 人鄙相講是粗魯 ê Latin (vulgar latin)。
Tann--leh,法國人並無因為按呢 teh 感覺見笑,並無因為 Latin 是義大利 hit-ê 所在 ê 語言,自按呢來發生國家認同 ê 錯亂,無 m̄-tio̍h,法語確實是 uì 義大利出身 ê 拉丁語演變--出-來-ê,m̄-koh,tann 伊已經獨立做法語,是法國人 ê 語言,是法國人 ê 驕傲!!!
台灣人--leh? 台灣人 kám bē-tàng 學法國人 ê 自信? 台語就準有濟濟漢語詞,台語 mā 猶原是咱上媠 ê 母語,是咱歷史 ê 樹 kap 文化 ê 花所釘根 ê 土肉,咱無必要因為語言 ê 源流 teh 感覺按怎………因為,若 beh 頂真 kā tshiû,全人類 tī 上早,lóng 是講仝 1 款語言….
2009/11/6 tojhokchu
Taike CTT!
Goa msi bunhakka, ma msi simmih hakchia.
Kanta u chaitiau tui ikeng chhutpan e chheh(Ho Tai An kausiu) chhoetioh beh tih c chuliau natiann.
Tui untongchia lai kong, anne ikeng chiok khehkhi, ma chiok pngthang!
Engkai kaki 'checho' chailiau lai kianlip kaki beh tih e kiankok lunsut chiah tioh.
Babuza
----- Original Message -----
From: Lau Seng-hian
To: 台語網
Sent: Friday, November 06, 2009 3:40 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Koh 揣著 1 篇文章:
-----
http://blog.yam.com/joshua_yap/article/20697035
May 2, 2009
近來有若干台灣南社的成員指出「拔仔」(番石榴)來自布農語Lapat,無獨有偶地,幾年前張復聚先生也提過同樣的看法,筆者以為,這十分值得商榷。台灣普遍將番石榴唸成pa̍t-á,華語寫做「芭樂」,應該是轉變自nâ-á-pu̍t、nâ-á-pa̍t或nâ-pa̍t-á這幾個在台灣較少聽到對番石榴的稱呼。不過,據信這幾個音是源自福建,在漳州龍海市以及廈門海滄區都把番石榴喚做la̍t-pa̍t-á,廈門的同安區、翔安區和集美區叫做nâi- á-pu̍t,泉州的石獅和晉江則稱為nâ-pu̍t,廣東的潮汕片也讀做有些類似的ba̍k-kia̍ⁿ。由此觀之,pa̍t-á來自布農族語的可能性似乎不大。相似地,張復聚先生之前提過台灣人說的鳳梨,其音源自布農語bonglai。然而,據筆者所知,中國閩南地區和台灣一樣都稱之為ông- lâi,漢字可寫成「王梨」,在當地的民謠中也可發現這個詞。此外筆者最近在一片馬來西亞製作的記錄片裡清楚聽到,霹靂州太平一帶的北馬福建話也是將鳳梨叫做ông-lâi。甚至連廣府話也將鳳梨唸做與閩南話極為相似的「黃梨」。因此,台灣話的ông-lâi實在不太可能源自布農語,ông-lâi與前面所提到的pa̍t-á,或許是漳泉話影響布農語較有可能。
近來有部分國內的母語熱心人士,為了證明「台語」不是「閩南語」,遂四處蒐羅了許多字例,聲稱這些詞語是台灣獨有,不同於福建。但是有些詞並未經過考證,甚至沒有去和對岸或者其他地區如東南亞的閩南語系做對照,就貿然做出上述結論,這樣的研究無異坐井觀天,把我們的母語緊抱不放,不讓她與其他地方的閩南語系接觸,甚至切斷「台語」和這些兄弟方言的關係,只為了拿來做台灣國族主義的工具,這豈是一個海洋民族之所為?
2009/11/6 Kei TADA
Teng-pang hiaN:
PhaiN-se, li hit-tiuN phoe, goa thak-liau bo chheng-chhou. Chit-ma liau-kai ah.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
TADA sang peng-an : Eng-kai si "chi2-a2", ah-si "chi3-a2", in-ui goa e thak-hoat si pian-tiau liau thak-cho "chi-a2", Iah to-si piau-tiau liau-au "chi2(ah-si chi3)"si te 1 siaN. A2 cheng pian-tiau e koan-he, sou-i i e pun-tiau kho-leng si te 2 ah-si te 3. M-si thak khin-siaN, sou-i eng-kai m-si "chi2--a2".Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) ----- Original Message ----- From: "Kei TADA" To: "周定邦" Cc: "Hak-khiam TiuN" ; "Bu gi-ian" ; "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 1:05 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5Teng-pang hiaN:
Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".
Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.
TADA2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!
I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi.
"陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的" Hak-khiam2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,
góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í
góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī
sûn-chéng ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lâng
ē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sītâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。 Bugiian 2009.11.06 AM07:20 ----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che
tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok
hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak).Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN
Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia. Khai----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian
To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse 真明白、真直接!若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢
tio̍h--無???所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê
政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo
語」就是。 Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh.2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai----- Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網
Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak
khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te 3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng chhut--lai e beng-su !4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi
chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho bugiian2009.11.05 ----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽? 一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne? Sêng-hiân2009/11/5 Bu gi-ian
taike pengan 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , goa kong e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang kong「lin kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long m-chai iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi !chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan ka-ti
eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian hoan-lang- khia。 bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05 ----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查...若有影是 bangworale...beh 轉做「ông-lâi」實在無 tsiok 簡單轉... 另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 lóng 比 Paiwan ê bangwarale khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化
niā-niā。 比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 ē 寫仝音漢字「黃梨」。 仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah tī 台語流行歌、台語劇大興 tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡…按呢有影 tsiok gâu
傳湠....是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。 2009/11/4 Hak-khiam TiuN > > [http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) > >
在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala
kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。 [http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8](http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8) 鳳梨(学名:Ananas comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。 [编辑] 历史 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。
2009/11/4 Lau Seng-hian : > 莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。 > > 是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê > 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng > 有 sann > 倚 ê 語詞。 > > 我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 > > ê 語言內底有 bē 少 uì > Holo 話 ê > 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki > (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih > ê > 意思),另外像 ising > (醫生),mā > 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。 > > 咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang > 參考 > ê 詞,beh kā 借--入-來-ê > 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 > > > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN
>> >> Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si >> tui >> Paiwan kah Bunun lai e. >> 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 >> >> Hak-khiam >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi >> > 是外來種,原底出產 tī >> > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 >> > tsiah >> > 有人 uì 中國 sa >> > 來作。 若是講中國濟濟語言內底 >> > lóng >> > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê >> > 可能性就真低--a,因為 >> > tsit-ê >> > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām >> > sio >> > 倚 ê 名稱 tī 中國 ê >> > 濟濟語言內底 mā >> > 有。 >> > >> > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê >> > 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to >> > 因為 >> > án-ne >> > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 >> > >> > Bóng 參考。 >> > >> > >> > >> > 2009/11/4 周定邦 >> >> >> >> Ta̍k-ke hó : >> >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng >> >> tē-chhit-tiāu, >> >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" >> >> ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī >> >> tē-gō͘-tiāu. >> >> Bóng chham-khó. >> >> >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> >> TEL:06-221-7201#2204 >> >> FAX:06-222-4944 >> >> 台南市中正路1號 >> >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> >> >> ----- Original Message ----- >> >> From: Lah-jih Siau >> >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> >> 罔參考。 >> >> 蕭平治 >> >> ________________________________ >> >> From: [mailto:] >> >> >> >> On >> >> Behalf >> >> Of >> >> Lau Seng-hian >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> >> To: 台語網 >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī >> >> 邊--á >> >> 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 >> >> 調,kap >> >> 漳腔轉第 7 >> >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 >> >> kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 >> >> 調)。 >> >> >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 >> >> mā >> >> 有 tsit-ê 講法,m̄-koh >> >> in ê >> >> 頭 1 >> >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >> >>> >> >>> Chheng-kau tai-ke: >> >>> >> >>> Lan leh chiah e koe-chi >> >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >> >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >> >>> >> >>> Lesoat >> >>> >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> > > > > > -- > Lau, Seng-hian > > ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > > > >-- Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
clear=all> -- Lau, Seng-hian~無 koh 在定,ma 無放外外~
>>>>>
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~
Re: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
From: Bu gi-ian
Date: 2009-11-07 10:35:57
taike pengan
廈門人聽無的話
Tai-gi tn̂g-kî í-lâi tio̍h-ū chin-chē kah hok-kiàn bô-kâng ê gí-sû,lāi-tiong pau-hâm gōa-lâi-gí chāi-lāi lóng chiâⁿ-chò tâi-gí,goa-tio̍h kan-tan kóng chi̍t-kóa bo̍k-chiân iông-ha̍p tī siā-hōe kok-kai-chân leh sú-iōng ê giân-sû hō͘ tāi-ke chò chham-khó。
Chhin-chhiūⁿ : chhài-koe、kim-koe、hân-chû、hoan-á tāu、hoan-á ní、hoan-á hóe、hoan-á iû、hoan-á kiuⁿ。
chia̍h ê mi̍h-kiāⁿ : tāu-leng、bí-leng、Iû-chia̍h-kóe、kóe-á、u-lóng、ì-mī、tāu-hhài mī、kiâm-hhài-ah,susih、Sahsimih、nigilih、nólisui、mihsoh siluh、chiauamusih、thianlong。
- Chū-tōng-chhia kap ke-si
- bakkhunia、khulachih、khulachih-báng、asohbih、Iobihlián、bulehkih、
chóng-pang、hūn-pang、eakhulinla、hantoluh、gi-á、phongphuh,phianchih、lolaibah、bongkih、meganeh、spaná、thephusil、oisil。silihkhóng、lamakhóng、khōng-kúli、tah tháiluh、halih、hihsasih、Baluh、gasuh、ho͘suh、phahkhin、sil、thamasil、silikhong、ām-niá thò-sín。
Í -siōng sī-goa lîm-sî siūⁿ-ê bô chhâ-chū-liau,it-ēng iáu-ū chin-chē。
bugiian 2oo9.11,o7
----- Original Message -----
From: tojhokchu
To: Lau Seng-hian ; 台語網
Sent: Friday, November 06, 2009 10:06 PM
Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5
Taike CTT!
Goa msi bunhakka, ma msi simmih hakchia.
Kanta u chaitiau tui ikeng chhutpan e chheh(Ho Tai An kausiu) chhoetioh beh tih c chuliau natiann.
Tui untongchia lai kong, anne ikeng chiok khehkhi, ma chiok pngthang!
Engkai kaki 'checho' chailiau lai kianlip kaki beh tih e kiankok lunsut chiah tioh.
Babuza
----- Original Message -----
**From:**
Lau
Seng-hian
**To:** 台語網
**Sent:** Friday, November 06, 2009 3:40
PM
**Subject:** [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si
ong7-lai5
Koh 揣著 1 篇文章:
-----
http://blog.yam.com/joshua_yap/article/20697035
May 2, 2009 近來有若干台灣南社的成員指出「拔仔」(番石榴)來自布農語Lapat,無獨有偶地,幾年前張復聚先生也提過同樣的看法,筆者以為,這十分值得商榷。台灣普遍將番石榴唸成pa̍t-á,華語寫做「芭樂」,應該是轉變自nâ-á-pu̍t、nâ-á-pa̍t或nâ-pa̍t-á這幾個在台灣較少聽到對番石榴的稱呼。不過,據信這幾個音是源自福建,在漳州龍海市以及廈門海滄區都把番石榴喚做la̍t-pa̍t-á,廈門的同安區、翔安區和集美區叫做nâi- á-pu̍t,泉州的石獅和晉江則稱為nâ-pu̍t,廣東的潮汕片也讀做有些類似的ba̍k-kia̍ⁿ。由此觀之,pa̍t-á來自布農族語的可能性似乎不大。相似地,張復聚先生之前提過台灣人說的鳳梨,其音源自布農語bonglai。然而,據筆者所知,中國閩南地區和台灣一樣都稱之為ông- lâi,漢字可寫成「王梨」,在當地的民謠中也可發現這個詞。此外筆者最近在一片馬來西亞製作的記錄片裡清楚聽到,霹靂州太平一帶的北馬福建話也是將鳳梨叫做ông-lâi。甚至連廣府話也將鳳梨唸做與閩南話極為相似的「黃梨」。因此,台灣話的ông-lâi實在不太可能源自布農語,ông-lâi與前面所提到的pa̍t-á,或許是漳泉話影響布農語較有可能。
近來有部分國內的母語熱心人士,為了證明「台語」不是「閩南語」,遂四處蒐羅了許多字例,聲稱這些詞語是台灣獨有,不同於福建。但是有些詞並未經過考證,甚至沒有去和對岸或者其他地區如東南亞的閩南語系做對照,就貿然做出上述結論,這樣的研究無異坐井觀天,把我們的母語緊抱不放,不讓她與其他地方的閩南語系接觸,甚至切斷「台語」和這些兄弟方言的關係,只為了拿來做台灣國族主義的工具,這豈是一個海洋民族之所為?
2009/11/6 Kei TADA
Teng-pang
hiaN:
PhaiN-se, li hit-tiuN phoe, goa thak-liau bo chheng-chhou. Chit-ma liau-kai ah.
TADA
2009/11/6 周定邦 :
TADA sang peng-an : Eng-kai si "chi2-a2", ah-si "chi3-a2", in-ui goa e thak-hoat si pian-tiau liau thak-cho "chi-a2", Iah to-si piau-tiau liau-au "chi2(ah-si chi3)"si te 1 siaN. A2 cheng pian-tiau e koan-he, sou-i i e pun-tiau kho-leng si te 2 ah-si te 3. M-si thak khin-siaN, sou-i eng-kai m-si "chi2--a2".Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組 TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944
台南市中正路1號 [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) ----- Original Message ----- From: "Kei TADA" To: "周定邦" Cc: "Hak-khiam TiuN" ; "Bu gi-ian" ; "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 1:05 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5Teng-pang hiaN:
Na an-ne eng-kai si "chi2--a2".
Na si te 3 siaN, te 3 siaN ti "a2" e thau-cheng e7 piN te 1 siaN.
TADA2009/11/6 周定邦 :
愛玉, tû-khì ò-giô goán mā koh ka kiò-chò "chí-á"(chí ê pún-tiāu bô kài khak-tēng, in-uī "á" chêng piàn-tiāu, mā ū khó-lêng sī tē 3 tiāu. )Chiu Teng-pang 周定邦 國立台灣文學館 研究典藏組
TEL:06-221-7201#2204 FAX:06-222-4944 台南市中正路1號 [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) ----- Original Message ----- From: "Hak-khiam TiuN" To: "Bu gi-ian" Cc: "Lim " ; "Lau Seng-hian" ; "Bang Taigu"
Sent: Friday, November 06, 2009 9:00 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5鳳梨的語源是布農族的bonglai, 蕃石榴原稱lapat, 如今尚保留在客語中。 愛玉冰是盛夏的清涼飲料, 台語的音卻是o-gio, 而不是ai-giok!I-ha chit e bang-cham u tho-lun Tai-oan-oe kah Ban-lam-gi e cheng-gi."陳凱劭的BLOG » 紅毛土技術史在台灣上次我在網上還看到陳復聚先生硬說台語的鳳梨來自布農族語的”bonglai”.福建網友說那是道地的福建方言,根本不是台灣原住民的話.我問馬來西亞的學弟(廣府裔)他們那裡的" Hak-khiam2009/11/6 Bu gi-ian :
Seng-hian hiann peng-an 1.Lí só͘ chhōe ê chu-liāu kúi-cha̍p-tang chêng góa ke-kiám lóng-bat khòaⁿ-kòe, chham-khó tio̍h-hó ,góa lóng-ū chi̍t-ê koan-liām tio̍h-sī「chīn-sìn su put-jû bô-su」, só͘-í góa thâu-khak lāi kan-nā ū chi̍t-ê ìn-
siōng , tio̍h-sī tiong-kok-lâng ê sim- bo̍k-tiong , in chiah-sī sûn-chéng
ê lâng kî-thaⁿ ê lóng-sī bân î-hoan ,bô tì-hūi bô khai-hòa ê iá-bân lâng ! in an-ne , góa tio̍h bô-beh
khì-kóng hok-chiu lâng sī bân-pak lângē-mn̂g lâng kap choân-chiu chiang-chiu lâng sī bân-lâm lâng。
2.Góa sī tī tâi-oân thó͘-seng thó͘-tióng , góa sī tâi-oân-lâng choa̍t-tùi m̄-sī bân-lâm-lâng , góa kóng--ê sītâi-gí m̄-sī bân-lâm-gí,iā m̄-iông-ún lâng kóng góa-sī bân-lâm lâng kóng--ê sī bân-lâm-gí。
3.góa ū kóng-kòe tī sin-ka-pho ah-sī má-lâi-se-a , choa̍t-tùi bô-lâng jīn-ûi ka-tī sī bân-lâm lâng , só͘-í lán mài o̍h-tio̍h iá-bân ê tiong-kok-lâng , ngē-beh kā-lâng koan-chiūⁿ bân-lâm nn̄g-jī。 Bugiian 2009.11.06 AM07:20 ----- Original Message ----- From: Lim To: Lau Seng-hian ; Bang Taigu Sent: Thursday, November 05, 2009 10:50 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 Seng-hian hiaN,Ki-sit na-si 八點檔連續劇 e tho-lun chit-khoan te-bok. ho ho ho … Che
tioh m-bian lan hoan-lo a. Goa bo ka li "正 khau 倒削", chin-chiaN e~ He si goa jin lang e kam-kak. Tai-gi kai, chhiuN li chiah jin-chin, kiam chiah u chai-cheng e, goa bo khoaN tioh pat-lang(kiam-chhai goa kau-iu oeh-soe, bat bo goa-choe lang). Kong khah siu-liap--koah chi-chio ti lan chit-poe siau-lian--e lai-toe. Goa chin-chiaN jin-ui li e u toa chhut-thoat, sou-i chiah e kam-kak chiah-nih-a sim-sng li e chiap-siu eng "Ban-lam-gi".Na-si Seng-hian hiaN, e-tang an hia e bun-hian chu-liau kap seng-keng kong-po chhoe chhut lan tui-khong kiong-se ka lan ap-pek e kai-thok
hoat, an-ni tioh thai ho a. Na bo, hia e bun-hian chu-liau "chi-put-ko" koh-chai cheng-beng TOL kai hou lang thong-ti, kai hou lang khoaN-boe-khi nia, Che pun-toe tioh sia ti hin a (m-koan sia e si u chu-kak, iah-si bo chu-kak). Beng-beng-pek-pek e phaiN-oe lan tong-jian khah khoai ti-kak, chhiuN Taiwanese chit-chiong, lan tioh khah bo-hoat-tou, u lang liah chhut-lai kong, hoan-tui e lang ma chiok choe. "Ban" tioh si an-ni. Chiau li e li, Kai-seng tioh-si kong, ah to beh kong "ban" hia e lang, hia e sou-chai, ah pak-hng lang to ho pian-pian ah, (lan ho-pit khi hoan-hiau) chiau-eng tioh ho ah, hak-sut ma pian-pian a, huiN-tit bun-hian lai-toe ma long an-ni sia. Khai----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 2:17 PM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師 ê 說明我 ē-tàng 理解,就是:用「福建」,mài 用「閩」iah「閩南」,tse
真明白、真直接!若照 án-ne 來講,新加坡、菲律賓 kap 馬來西亞 hiah-ê 講福建話 ê 人,是「福建裔」,m̄ 是「閩南裔」,按呢
tio̍h--無???所以,tsit-ê 語詞 ê 使用,suah 主要是為著「別人」teh 設想,因為咱用 tsit-ê 詞,有 tsiok 濟時 tsūn,是 teh 指別國講福建話 ê 人,kám m̄ 是?
轉來國內看,若是教育部猶原 m̄ 肯取「台語/台灣話」tsit-ê 名,ta̍k-ê mā 甘願 ka 號做「台灣福建話」iah「福建話」,就是硬死無 ài 有「閩」--字就 tio̍h--a! 是 m̄ 是按呢?
Ah 若裕凱兄,你講話按呢正 khau 倒削,kám 無 khah 有將才 ê pān 勢? 阮 khah 戇直--lah!未來 khah 有可能變醬菜,無 siáⁿ 可能成將才。
你講「理已經真明--a。」 Tsiū 我 ê 理解,tsit-ê 理,就是「閩南」是顧面桶創造 ê 名詞,是鬥爭 Holo 人 ê
政治工具,所以,用「福建」,無 beh 用「閩/閩南」,án-ne 就是真明 ê 理???用「你是強勢--ê,我受你打壓」,來 teh 牛椆內觸牛母,真有氣氛,m̄-koh,tse kan-tann 是八點檔連續劇 ê 手路,m̄ 是 siáⁿ-mih 有條有段 ê 討論。
OK,我 ē 斟酌細膩,tse 了後,若講著 Pan-Holo 語 ê 時,我 ē 用「福建語」、「Holo
語」就是。 Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. 2009/11/5 Lim
Nng ui, Ki-sit, goa an-ni kong, ki-jian Seng-hian hiaN beh an-ni lai kong-oe. Goan ma bo siaN-mih thang ho koh chin-chi-pou poe-hoe. Li i-keng chin beng a. Chong--si, goa jin-ui, bi-lai, Seng-hian hiaN it-teng si chin u seng-chiu e chiong-chai, I kong e oe, it-teng pi goa lau khah ku, koh khah toa siaN. Sou-i, m-koan I kong liau an-choaN ho, an-choaN bai, goan e siaN tek-khak e siau-bo--khi, i e e lau--loh-khi. An-ni, cheng-chha e kan-taN si, Che "Ban-lam-gi" e kio-hoat, kan-taN e siong tioh goa chit khoan lang e sim nia-tiaN. Tong-jian, kiong-se chia e-sai m-bian chhap gun. I beh an-choaN kong tioh khi an-choaN kong. Che tioh si koe-khi KMT kap hian-kim e KMT e choh-hoat. Goan e hoan-khong ma kan-taN si kau-pui-hoe-chhia nia. Chiau an-ni, khoaN--khi-lai, TOL put-ju tit-chiap siau-bo khi, khah khuiN-oah. Chai lang so iN so piN e mia-un, ma chin kan-khou neh. Khai
Original Message ----- From: Bu gi-ian To: Lau Seng-hian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 11:47 AM Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 seng-hian hiann peng-an1.ti tiong-kok ti-liau siau-sou hak-hau u leh kong ban- lam te-khu i-goa , sia-hoe long kong hok-kian te-khu , (che si-goa ko-jin ti tong-te thiann-tioh e kam-kak)
2.bok-chian tai-oan e cheng-ti khoan-keng , tui chin- che tai-chi , pau-ham gian-heng li-lun kah kau-hak khak-sit su-iau tai-ke se-ji , chiah-be khi hou-lang liah-tioh oe-kin , in an-ne lan i-cheng sou lo-lek phah-piann-e , tioh-long ke-liau-e , che-si li goa tai-ke long-ai kin-sin lai bian-tui e bun-te3.tau-te ai-iong an-choann kong khah sek-tong , iu tai-ke khi gian-kiu , chong-si ban-lam-gi chit-e beng-su goa e khoann-hoat si bo-tho-tong--e , che-si kok-bin-tong tann-ap tai-gi e sian-hong , su-tong-si ia kio chit-koa keh-lang kah goan-chu-bin lai phoe-hap , chu-iau si beh-lai siau-biat tai-oan e chu-the-seng sou hoat-beng
chhut--lai e beng-su !4.sin-ka-pho lang na-chhin-chhiunn long bo leh kong ban-lam-gi chit-e beng-su , sim-chi na-u-lang kong in e chiok siu-khi , u ke-tat lan chham-kho
bugiian2009.11.05 ----- Original Message ----- From: Lau Seng-hian To: Bu gi-ian Cc: 台語網 Sent: Thursday, November 05, 2009 10:11 AM Subject: Re: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 巫老師:請教咱 ê 意思 kám 是:「講『福建話』,mài 講『閩南話/語』?」
Kám 是「閩」tsit-ê 字 tsiok hōo 人 tshì-tsha̍k,所以lóng用「福建」來替換就好?
我 tī 頂kuân ê 字句--ni̍h,「閩南」lóng 是指「中國 ê 1 个所在」,並無用來講咱台灣,獨獨 1 位講「閩語系」,he 是指 ē-tàng saⁿ 溝通 ê tsi̍t-kuá 語言,包括:漳州話、泉州話、廈門話、台灣話等等,kám 講,我若 kā 改做「福建語系」,就 ē khah 好聽? 一來二去,就是beh取「福建」,無 ài 「閩」tsit字就tio̍h--a,kám 是 án-ne? Sêng-hiân 2009/11/5 Bu gi-ian > > taike pengan > 2001ni goa-khi leng-pho chhu-li tai-chi liau-au choan-khi e-mng , ti > leng-pho e-mng kah hok-kian te-khu pau-ham choan-chiu chiang-chiu > , long-chong seh 20jit , ti tong-te u mng chin-che tiong-kok-lang , > goa > kong > e-oe kam-si ban-lam-oe ? to-sou long m-chai , u chio-sou-lang > kong「lin > kong-e si hok-kian-oe」。ia tioh-si kong to-sou e tiong-kok-lang long > m-chai > iann siann-mih kio-cho ban-lam-gi ! > > chiok ki-koai tioh-si ti tai-bun-bang lai-te tiann-tiann khoann--tioh > ban-lam te-khu ban-lam-gi ban-lam-he teng e bun-ji ! > lan e gi-gian ki-jian bo-ai lang ka-lan kio-cho ban-lam-gi , lan > ka-ti > eng-kai chin-liong pi-bian kong ban-lam nng-ji chiah-tioh , i-bian > hoan-lang- khia。 > > bugiian kian-gi tai-ke 2009.11.05 > > ----- Original Message ----- > From: Lau Seng-hian > To: 台語網 > Sent: Wednesday, November 04, 2009 11:40 PM > Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 > 手--ni̍h 無 Paiwan ê 字典 thang 查...若有影是 bangworale...beh 轉做「ông-lâi」實在無 > tsiok 簡單轉... > > 另外有網路頂 ê 朋友問中國福建 ê 人,結果 in 自來 mā 是講「ông-lâi」,連馬來西亞 ê 福建裔移民 mā > 講「ông-lâi」,koh 加上廣東話、客話、潮州話 ê 「黃梨」,tsiah-ê 漢語字詞 > lóng 比 Paiwan ê bangwarale > khah sîng kap 台語 ê ông-lâi 有牽涉。 > > 補充 1 點,客話「黃梨」讀「vong-li」,事實上 kap 漢字「王梨」仝音,也就是講,m̄ 管創詞--ê 是閩語系 iah > 是粵語系,「黃梨」kap「王梨」lóng 真有可能是仝音 koh 字流傳 ê 變化 > niā-niā。 > > 比論:客人聽 Holo 人講「ông-lâi」,in 若想做漢字「王梨」,就 ē 讀做「vong-li」,後--來 ê 人 m̄ 知,就 > ē > 寫仝音漢字「黃梨」。 > > 仝款,Holo 人聽客人講「vong-li」,bat 漢字 ê 想做「王梨」,自然 tik 就會讀做「ông-lâi」,講--來,lóng > 是客語、廣東話「黃」、「王」仝音 ê 影響。 > > 若是台語 ê ông-lâi 有影是 uì Paiwan ê bangworale 變--來-ê,按呢,suah > tī 台語流行歌、台語劇大興 > tsìn 前,就出口傳去中國閩南、廣東潮州、廣州、香港,koh tuè 閩南人移民傳去馬來西亞、新加坡...按呢有影 tsiok gâu > 傳湠....是講,我感覺 tsit-ê 過程 khah 無可能。 > > > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN >> >> [http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm](http://tnl.org.tw/article/column/hanwen/01021/01021.htm) >> >> >> 在台灣的原住民,阿美族、卑南族、排灣族三個比較靠近熱帶地區的族群,會在田裡的角落栽植鳳梨做為水果並賦予名稱之外,其它族群對鳳梨的稱呼多以pineapple轉音的日語稱呼。排灣族稱之為bangworale,卑南族稱之為laha,阿美族稱之為talacai。因其果實外形與海邊的林投相似,所以阿美族的名稱與林投樹相同,就如同我們稱呼林投為野波羅一樣。再看遠在太平洋西岸的夏威夷群島,所產的鳳梨近半個世紀以來執世界之牛耳,島上的住民之為hala >> >> >> kahiki,hala就是指林投,意思也是指外來的林投。從西印度群島的ananas,到夏威夷的hala、卑南族的laha、阿美族的talacai,這中間的俗名透露了什麼訊息呢?可能有待近一步的瞭解。 >> >> [http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8](http://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%B3%B3%E6%A2%A8) >> >> 鳳梨(学名:Ananas >> >> comosus),粵語以及中国大陆部分地区則稱為菠萝、黄梨,閩南、臺灣稱之鳳梨,以其名寓意是「興旺立來」,常以之祭祀。鳳梨是一种原产南美洲巴西、巴拉圭的亚马孙河流域一带的热带水果,现在已经流传到整个热带地区。 >> >> [编辑] 历史 >> >> >> 菠萝原产巴西、玻利维亚和巴拉圭。哥伦布到美洲的时候,菠萝已由加勒比海居民带回中南美洲西印度群岛种植,传播到中美和南美各地,包括加勒比海的岛屿。菠萝可能由哥伦布在第二次航海到加勒比海时把它带回欧洲。西班牙人把它带到菲律宾、夏威夷、印度与中南半岛,又从中南半岛由陆路进入中国广东,那时称之为「波蜜」。在欧洲,1720年在温室里培养成功。 >> >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 莫怪我有印象...無的確我 tsìn 前就是 tī hia 看--著-ê iā-kú-káⁿ。 >> > >> > 是講,1 種原產南美,透過中國轉口 ê 果子, i ê 名是在地原住民語源 ê >> > 可能性實在無 kuân,koh 加上中國 hit pîng >> > 有 sann >> > 倚 ê 語詞。 >> > >> > 我顛倒 ē 懷疑 tse 是先內銷 koh 包裝做出口 ê 結果,事實上,台灣原住民 > > ê 語言內底有 bē 少 uì >> > Holo 話 ê >> > 借詞,比論:Pangcah (Amis)語--ni̍h ê Hongti (皇帝;tann 用來指總統)、tangki >> > (童乩)、patiamay(Holo的 tiam(店)加前綴 "pa"後綴 "ay",去店--nih > ê >> > 意思),另外像 ising >> > (醫生),mā >> > 是Pangcah 語內底 ê Holo 借詞。 >> > >> > 咱若無注意 koh khah 早 ê 詞源,特別是 hit 款無社會文化背景 thang > 參考 >> > ê 詞,beh kā 借--入-來-ê >> > 誤會做借--出-去-ê,he 機會是有--ê。 >> > >> > >> > 2009/11/4 Hak-khiam TiuN
>> >> Goa si khoaN Ho Tai-an e chheh kong "ong-lai" kah "pat-a" long-si >> tui >> Paiwan kah Bunun lai e. >> 何大安1987 《聲韻學中的觀念與方法》,台北:大安。 >> >> Hak-khiam >> >> 2009/11/4 Lau Seng-hian : >> > 其實我 tsìn 前 koh bat 聽人講 tse 是 Bunun 語來--ê,問題是:ông-lâi >> > 是外來種,原底出產 tī >> > 南美洲,後--來西國人先引去中國廣東,台灣 ài 等 kah 清國康熙 >> > tsiah >> > 有人 uì 中國 sa >> > 來作。 若是講中國濟濟語言內底 >> > lóng >> > 有「黃梨」tsit-ê 詞,án-ne 台語「ông-lâi」tsit-ê 詞是原住民語(包括平埔語)來源 ê >> > 可能性就真低--a,因為 >> > tsit-ê >> > 水果是美洲水果,先傳去中國,tsiah 湠來台灣,koh sio-siâng hām >> > sio >> > 倚 ê 名稱 tī 中國 ê >> > 濟濟語言內底 mā >> > 有。 >> > >> > 補充:客語叫 i 做「黃梨」(vong-li),新加坡 uì 閩南過番 pîng ê >> > 人,mā 叫 i 做「黃梨」,新加坡連華語 to >> > 因為 >> > án-ne >> > 受影響寫做「黃梨」,無 teh 寫「鳳梨」。 >> > >> > Bóng 參考。 >> > >> > >> > >> > 2009/11/4 周定邦
>> >> >> >> Ta̍k-ke hó : >> >> Goá ê lí-kái "ong-lâi" sī Pêⁿ-po͘-oē, >> >> Nā-sī thâu-chi̍t-ê im-chat piàn-tiāu liáu goá sī kóng >> >> tē-chhit-tiāu, >> >> só͘-í, goá jīn-uî "ong" ê pún-tiāu sī tē-it-tiāu. >> >> M̄-chai kám ū lâng piàn-tiāu liáu sī kóng "òng-lâi" >> >> ?(Tē-saⁿ-tiāu) >> >> Nā ū lâng án-ne kóng i ê pún-tiāu to̍h ū khó-lêng sī >> >> tē-gō͘-tiāu. >> >> Bóng chham-khó. >> >> >> >> Chiu Teng-pang 周定邦 >> >> 國立台灣文學館 研究典藏組 >> >> TEL:06-221-7201#2204 >> >> FAX:06-222-4944 >> >> 台南市中正路1號 >> >> [http://www.nmtl.gov.tw/](http://www.nmtl.gov.tw/) >> >> >> >> ----- Original Message ----- >> >> From: Lah-jih Siau >> >> To: 'Lau Seng-hian' ; '台語網' >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 1:00 PM >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> 王梨是上大粒的梨,我的音調是5>7。 >> >> 若是王(ông)梨,ông 是第五聲,5>3 泉腔是旺(òng)梨,5>7漳腔嘛是旺(ōng)梨。 >> >> 若是旺(ōng)梨,ōng是第七聲,7>3泉腔是旺(òng)梨,7>3漳腔嘛是旺(òng)梨。 >> >> 台灣人足愛旺、大葩尾,旺欉、興旺,「旺旺來」,毋才共「鳳梨」講做泉腔是旺(òng)梨。 >> >> 罔參考。 >> >> 蕭平治 >> >> ________________________________ >> >> From: [mailto:] >> >> >> >> On >> >> Behalf >> >> Of >> >> Lau Seng-hian >> >> Sent: Wednesday, November 04, 2009 10:07 AM >> >> To: 台語網 >> >> Subject: [tgb] Re: ong5-lai5 ah-si ong7-lai5 >> >> >> >> 俊育兄做 ê《台日大辭典》線頂版是寫「ōng-lâi」,m̄-koh 教育部線頂辭典是寫「ông-lâi」。我想原因在 tī >> >> 腔口,《台日大辭典》是偏泉腔(所以 tiāⁿ-tiāⁿ kā 漳腔注 tī >> >> 邊--á >> >> 做對照),泉腔第 5 調轉調做第 3 >> >> 調,kap >> >> 漳腔轉第 7 >> >> 無仝,所致記錄泉腔 ê 時 káⁿ kā 原調 tshui 做第 7 調(泉腔第 7 >> >> kap 第 5 調 lóng 變調做第 3 >> >> 調)。 >> >> >> >> Tsit-ê 詞 ê 詞源可能是「黃梨」,潮州話 kap tsi̍t-kuá 廣東語言 >> >> mā >> >> 有 tsit-ê 講法,m̄-koh >> >> in ê >> >> 頭 1 >> >> 个音節 tsi̍t 開始有帶子音(比論:vong;來源:葉先秦、邱文錫老師),若有確實,本調第 5 調 mā 真合理。 >> >> >> >> >> >> >> >> 2009/11/4 Le-soat Liau >> >>> >> >>> Chheng-kau tai-ke: >> >>> >> >>> Lan leh chiah e koe-chi >> >>> ma e-tang liau-li cho "ong-lai khou-koe ke" >> >>> e "ong-lai" e siaN-tiau si anchoaN? >> >>> >> >>> Lesoat >> >>> >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> >> >> -- >> >> Lau, Seng-hian >> >> >> >> ~無 koh 在定,ma 無放外外~ >> >> >> >> >> >> > > > > > -- > Lau, Seng-hian > > ~無 koh 在定,ma 無放外外~ > > > >-- Lau, Seng-hian ~無 koh 在定,ma 無放外外~ clear=all> -- Lau, Seng-hian ~無 koh 在定,ma 無放外外~>>>>>
-- Lau, Seng-hian
~無 koh 在定,ma 無放外外~